КъазэрыщхьэщыкIыр я беягъэщ

 ШыщхьэуIум и 9-р щIыпIэдэлъху лъэпкъхэм - щалъ­хуа щIыналъэм щыпсэуж цIыхухэм я махуэщ. Ар гъэлъэпIэнымкIэ унафэр ООН-м и Ассамблее Нэхъыщхьэм 1994 гъэм дыгъэгъазэ мазэм къищтащ (International Day of the World's Indigenous People) . 
 ЩыIащ зэман, щIыпIэдэлъху лъэпкъхэм ящыщу нэхъ цIыкIухэм хуэфащэ гулъытэ щамыгъуэта. Ахэр бжыгъэкIэ къебэкIхэм (зыужьыныгъэ и лъэныкъуэкIэ) къакIэрыхуауэ къызэралъытэм къыхэкIыу, политикэ Iуэхухэми хамыгъэхьащэу, хуитыныгъэшхуи ирамыту къекIуэкIащ. Апхуэдэ Iуэху бгъэдыхьэкIэм къэрал куэдым ущрихьэлIэрт (Урысейри абыхэм яхэту), юридическэ къару зыгъуэт унафэхэр къыщащтэкIи, хабзэщIэхэр къыщрахьэжьэкIи. 
 ЩIыпIэдэлъху лъэпкъхэр лъэпощхьэпо, гугъуехь Iэ­джэм ди нобэрей гъащIэми щыIуоуэ. Властыр зыIыгъ­хэм къарууэ трагъэкIуадэр мащIэ дыдэщ, абыхэм я дуней еплъыкIэм, зыхуей-зыхуэфIхэм елъытауэ зау­жьы­нымкIэ, я лIыкIуэхэр политикэ органхэм ирикъуу къыщыгъэлъэ­гъуакъым…
 ЩIы Хъурейр зэрыщыту къатщтэмэ, щIыпIэдэлъху лъэпкъхэм заужьынымкIэ, я хуитыныгъэхэм зегъэуб­гъунымкIэ Iэмалхэм лъыхъуэн щыщIадзар XX лIэщIы­гъуэм и етIуанэ Iыхьэрщ, абы хуэгъэзауэ щыIэ хэкIыпIэхэм ООН-м и Ассамблее Нэхъыщхьэм щытепсэлъыхь хъуа иужькIэщ. А лэжьыгъэм мыхьэнэшхуэ иIэщ, жылагъуэм, властым пэрытхэм лъэпкъ цIыкIухэм хуащI гулъытэр нэхъыбэ щIыным хуэгъэзауэ. 
 1982 гъэм ООН-м Экономикэмрэ социальнэ IуэхухэмкIэ и советым деж гуп щхьэхуэ къыщызэрагъэпэщащ, зи бжыгъэкIэ мащIэ лъэпкъхэм я Iуэхухэр зэригъакIуэу, абыхэм хуэгъэзауэ дэкъузэныгъэ къамыгъэхъуным телажьэу. 
 Мыдрейуэ, 1985 гъэм ООН-м и Ассамблее Нэхъыщхьэм деж фонд щхьэхуэ къыщызэрагъэпэщащ, щIыпIэдэлъху лъэпкъхэм я жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм пыщIэныгъэ яхуиIэ­нымкIэ, зыхуей-зыхуэфIхэр зэхэгъэкIынымкIэ, ядэ­Iэ­пыкъунымкIэ лажьэу. 
 ЩIы Хъурейм зи гугъу тщIы лъэпкъхэм я бжыгъэр мел­уан 370-м щыноблагъэ. Ахэр къэрал 70-м щопсэу, бзэ зэмылIэужьыгъуэхэм иропсалъэ, я щэнхабзэкIи зэтехуэркъым. Адрейхэм елъытауэ я бжыгъэр проценти 5 фIэкIа мыхъуми, нэхъ тхьэмыщкIэрэ хуэмыщIауэ ди планетэм щыпсэум я процент 15-р ахэращ. 
 УФ-м ис лъэпкъ цIыкIухэм уащыхуозэ Сыбырми ­КъуэкIыпIэ Жыжьэми, Кавказ Ищхъэрэми, нэгъуэщI щIыналъэхэми. Зи бжыгъэкIэ мащIэхэм я щыIэкIэ-псэукIэр, дуней еплъыкIэр, хабзэ-бзыпхъэу зэрахьэхэр адрей къэзыухъуреихьхэм ейм къазэрыщхьэщыкIырщ ахэр гъэщIэгъуэн зыщIыр, пщIэ зыхуэщIыпхъэу къыщIалъытэри аращ. 

КЪУМАХУЭ Аслъэн.

Свежие номера газет Адыгэ псалъэ


13.08.2018
09.08.2018
08.08.2018
06.08.2018