Абы дегъэпIейтей

Иужьрей зэманым КъухьэпIэмкIэ «Дунейпсо экоцидыр къэвгъэувыIэ» зэщIэхъееныгъэм и Iэуэлъауэхэр къоIукI. Къэрал 50-м зыщаубгъуащ абы и къудамэхэм. Я унафэщI нэхъыщхьэр здэщыIэр Великобританиерщ.

«Удзыфэ» зыфIащыж ЩIы хъурейм и хъугъуэфIыгъуэхэр яхъумэныр къалэн зыщызыщIыжхэм. Ауэ зи гугъу тщIы IуэхущIапIэм щIыуэпсыр хъумэныр и тебзэу, цIыху цIыкIур ерыскъы узыншэм къыпигъэкIыныр къалэн зыщищIыжауэ фэ тетщ. Iуэхум щыгъуазэхэм зэрыжаIэмкIэ, адрей псоми къадэкIуэу, мыхэр къыщIежьар лы нэпцI къыщIэзыгъэкIхэм я хьэпшыпхэр нэхъ икIын папщIэщ.

 «Иджырей къэхутэныгъэхэм зэрыжаIэмкIэ, цIыхур илъэсищ щрикъум и деж, и щхьэ куцI налъэхэм я Iыхьэ тхуаниплIым зыужьын яух. Абы гурыIуэгъуэ ищIыркъэ илъэсищ иримыкъуа сабийм и акъылым зедгъэужьыным пасэу иужь дихьэн зэрыхуейр?» Аращ и купщIэр дуней псом щыцIэрыIуэ «Сони» япон IуэхущIапIэм и къызэгъэпэщакIуэ Ибука Масару и IэдакъэщIэкI тхылъу «Илъэсищ ирикъуамэ, гуващ» зыфIищам. ТIысыжа нэужь, гъэсэныгъэм зезыта IэщIагъэлIым и тхылъым къыщихь гупсысэ щхьэпэхэм ящыщ зыбжанэ адыгэбзэми къидгъэзэгъащ.

* * *

Сабийм анэдэлъхубзэ ищIэн-имыщIэныр анэм и закъуэ елъытауэ щыткъым, дауи. ИтIани, анэ губзыгъэ зиIэр зэрехъулIам и нэщэнэщ Къэбэрдей-Балъкъэрым къыщалъхуа, Тыркум унагъуэ щихьа, иджы махуэ къэс зи адыгэбзэми, тыркубзэми, урысыбзэми, инджылызыбзэми хэзыгъахъуэ и къуэр хэкубзэ-хэкупсэу къэзыгъэтэдж БищIо Iэсият къиIуэтэжа хъыбарыр.

Бензиным и пIэкIэ, машинэхэр псыкIэ лажьэу щытамэ, лъэщтэкъэ? Апхуэдэу зигу къэмыкIа куэд яхэт къыщIэкIынкъым гублащхьэр зыIыгъхэм. Мейер Стэнли ар игу къэкIа къудейтэкъым, цIыху цIыкIур бензин къыздрихынум емыгупсысу зэрыпсэуфынур наIуэ къищIат.

Мы махуэхэм теддзащ электрокъарукIэ зекIуэ самокатхэм зэраныгъэ къазэрыдэкIуэм теухуа тхыгъэ. Махуэ зыбжанэ дэкIри, Урысейм и телеканалхэм ягъэлъагъуэу хуежьащ ахэр здынэса щIыналъэхэр абыхэм я бийуэ икIи щыгъэIэххэн хуэмейуэ къызэрыувамрэ а Iуэхум къежьапIэ хуэхъуа щхьэусыгъуэхэмрэ ятеухуа нэтынхэр.

Налшык и лъэс зекIуапIэхэм къызэрыщажыхь электросамокатхэм ятеухуа псалъэмакъыр щIэмычэу екIуэкI зэпытщ икIи фIэщщIыгъуейщ, цIыхухэм зыкIи емыгупсысу, ахэр къытхуэзышахэр пщэдей, щIегъуэжу, зэщIакъуэжыныр.

Иджыпсту сабийхэм я гъэмахуэ зыгъэпсэхугъуэщ. Абыхэм ящыщ куэдым теупIэу яIэщ зи гугъу тщIа скутерхэр. Ахэр, зэрыфлъагъущи, хьэлъэщ, псынщIэу къажыхь, куэдрэ зэрыжытIащи, сабийхэм е ныбжь зиIэхэм яжьэхэуэмэ, фэбжь хьэлъэ хахын хуэдэу шынагъуэу.

  Накъыгъэм и иужьрей тхьэмахуитIым Къэрал Думэм къыщыхалъхьащ нэкIур щIэзыхъумэ щыгъынхэр ямыдэну. ЖэрдэмыщIэр утыку къизыхьа вице-спикер Даванков Владислав зэрыжиIэмкIэ, муслъымэн зыхуэпэкIэр къагъэщхьэпэу, щIэпхъаджащIэхэм лей зэрахьэфынущ. 
ДинкIэ зэпэщIэтыныгъэ къамыгъэхъуныр нэхъ яфIэигъуэу, Думэм Даванковым и жэрдэмыр зыкъомрэ IуигъэкIуэтащ. Иджы щIэрыщIэу къыхалъхьэжауэ, никъаб зыIузылъхьэм тезыру сом мин I5-м щегъэжьауэ 30-м нэсу тралъхьэну хуит зыщI хабзэм теухуа унафэ ягъэхьэзыр. 

УФ-м ЩIэныгъэхэмкIэ и академием и Бзэ щIэныгъэ институтым хэт, зи цIыху бжыгъэр куэд мыхъу лъэпкъхэм я бзэхэр хъумэнымкIэ лабораторэм и унафэщI, филологие щIэныгъэхэмкIэ кандидат Казакевич Ольгэ зэрыжиIэмкIэ, бзэхэр хуэм-хуэмурэщ зэрыкIуэдыжыр. 

 Зыр адрейм нэхърэ нэхъ махэ е нэхъ лъэщ хъуныр къызыхэкIыр социально-экономикэ лъэныкъуэкIэ щыIэ зэхуэмыдэныгъэхэрщ. Псалъэм папщIэ, я хэку цIыкIум къыщалэжьыр мащIэмэ, цIыхухэр улахуэр щынэхъ ин, ауэ и бзэр къыщымысэбэп, бзэ нэхъ лъэрызехьэ здэщыIэм макIуэ. Абы и бынхэри къыщохъу, хошыпсыхьыж.

 - «Адыгэ псалъэм» еджэхэмрэ дэ зи гулъытэ къэтлъыхъуэхэмрэ зэтехуэ си гугъэкъым, - ди жагъуэ имыщIу Iуэхур зыIутыр къыдгурегъаIуэ «Зерат» еджапIэм и унафэщI Абыкъу Роман. - Фи газетыр зыIэрыхьэр адыгэбзэ фIыуэ зыщIэ, абы ирипсалъэ къудей мыхъуу, иригупсысэ, анэдэлъхубзэкIэ еджэф цIыхухэрщ. «Лъэпкъым и дыщэ фонд» жыхуаIэращ ахэр. Дэ дызыдэлажьэр адыгэбзэ зымыщIэхэрщ, аращи, ттеухуа тхыгъэм къеджэ хъумэ: «Сыту фIыт, ди гуапэщ» жаIэнщи, аркъудейщ.