Совет Союзым и экономикэ лъабжьэр къызэгъэпэщыным зи щIэныгъэкIи зи IуэхущIафэкIи хэлъхьэныгъэшхуэ хуэзыщIа цIыхущ революционер цIэрыIуэу щыта Дзержинский Феликс. Къэралым и цIыхубэ хозяйствэр зэфIэгъэувэжыным абы къаруушхуэ тригъэкIуэдащ.
Дзержинскэр пэрытащ къулыкъу зэхуэмыдэхэм, дэтхэнэри и пщэрылъыр нэсу игъэзащIэу ирихьэкIащ. Апхуэдэу I92I гъэм и мэлыжьыхь мазэм ар гъуэгу зэпыщIэныгъэхэмкIэ цIыхубэ комиссару ягъэуващ икIи илъэсищ иримыкъум IэнатIэр иригъэфIэкIуэжащ. 1924 гъэм и мазаем СССР-м и ЦИК-м и етIуанэ зэхуэсыгъуэм и япэ зэхыхьэгъуэм Дзержинскэм къыщыхуагъэфэщащ къэралым ЦIыхубэ хозяйствэмкIэ и Совет Нэхъыщхьэм и унафэщI къулыкъур. I924 гъэм и щэкIуэгъуэ мазэм ар ягъэуващ Металлургие промышленностымкIэ управленэ нэхъыщхьэм и тхьэмадэу. Абы къыдэкIуэуи ар и унафэщIу щытащ лэжьакIуэхэм я псэукIэр егъэфIэкIуэным хуэунэтIауэ къызэрагъэпэщауэ щыта комиссэ зыбжанэм.
НЭП-м и илъэсхэм Феликс промышленностыр къэгъэщIэрэщIэжынымкIэ гугъуехь куэдым пэщIэтащ икIи дэтхэнэри ехъулIэныгъэкIэ зэфIихащ, апхуэдэу абы хэлъхьэныгъэшхуэ хуищIащ индустриализацэмкIэ политикэр гъэзэщIа хъуным. Абы и унафэм щIэту промышленностым и унэтIыныгъэщIэхэр къызэрагъэпэщащ. Экономикэ щIэныгъэхэмкIэ доктор Михалкин Владимир къызэрилъытэмкIэ, къэралым и зэIузэпэщыгъэм телажьэ унэтIыныгъэ зэхуэмыдэхэм ехъулIэныгъэхэр щызыIэрыгъэхьэнымкIэ япэщIыкIэ Iуэху пыухыкIахэр убзыхун зэрыхуейр къэзыгъэлъэгъуахэм ар ящыщщ. ЦIыхубэ хозяйствэм зегъэужьынымкIэ СССР-м япэу щызэхагъэува жыпхъэхэр зэхэзылъхьахэм ар яхэтащ. Къэралым и промышленностыр хэхъуэ иIэу лэжьэным хуэунэтIауэ абы Iуэхушхуэ зэфIигъэкIащ, а унэтIыныгъэм и зыужьыныгъэм хуэунэтIа щIэныгъэм зригъэужьащ, ар нэгъэсауэ IэнатIэм къызэрыщыбгъэсэбэпыным и хэкIыпIэхэр къигъэнаIуэу.
«Дзержинский Феликс зэи пэшым къыщIэмыкI лэжьакIуэу щытакъым. Абы къилъытэрт щIэныгъэмрэ лэжьыгъэмрэ зэпыщIауэ щытын хуейуэ. И унафэм щIэт IэнатIэхэм я лэжьыгъэр зэрекIуэкIым куууэ зэрызыхигъэгъуазэрт экономикэ гугъуехьхэр абы къыщIилъагъуфыр. Дзержинскэм абыхэм я щхьэусыгъуэр къитIэщIырт, дэтхэнэ зы бжыгъэри зэпилъытырт, Iуэхур нэсу зэпкърихырт, абы кърикIуэм елъытауи нэгъуэщIми езыми я щыуагъэхэр ибзыщIыртэкъым», - къыщигъэлъэгъуащ лIы цIэрыIуэм теухуа и тхыгъэм Михалкин Владимир.
Дзержинский Феликс и къаруи, и гуащIи хуэгъэпсат щIэ гуэр къызэрищIэным, и зэфIэкIым, и щIэныгъэм зэрыхигъэхъуэным. Апхуэдэ Iуэху бгъэдыхьэкIэр абы сэбэп къыхуэхъуащ и къалэнхэр нэгъэсауэ зэфIэха хъунымкIэ.
