ЕхъулIэныгъэхэр яIэу

КъБКъУ-м АрхитектурэмкIэ, ухуэныгъэмрэ дизайнымкIэ и институтым и «Ухуэныгъэ» унэтIыныгъэм и 2-нэ курсым щIэс студентхэр хэтащ пэIудзауэ екIуэкIа «Мир олимпиады» урысейпсо зэпеуэм.

НыбжьыщIэхэр «Техникэ механикэ», «Сопротивление материалов» жыхуиIэ зэхьэзэхуэхэм, хабзэ зэрыхъуауэ, илъэс къэс хэтщ. Iуэхум и мурад нэхъыщхьэр щIэныгъэ куу зыбгъэдэлъ щIалэгъуалэ зэчиифIэхэр къэхутэнырщ, еджапIэр къэзыухахэр зэрагъэхьэзырым и фIагъым хэгъэхъуэнырщ, ухуэныгъэ IэщIагъэм зегъэужьынырщ.

Гъэунэхуныгъэхэм къарикIуахэм япкъ иткIэ, КъБКъУ-м и студентхэм япэ увыпIэр дисциплинитIымкIэ къахьащ.

НэхъыфIхэм хабжащ Агъ Астемыр, Аттоевэ Iэминэ, Афэщокъуэ Залымхъан, Бырсекъуэ Азнаур, Бещто Инал, Джатэгъэжь Дамир, Дзэгуей Астемыр, ДыщэкI Инал, Iимам Iэят, Каиров Ахьмэд, Къандэхъу Алим, Нэзэр Азимэ, Ульбашевэ Сабирэ, ПхытIыкI Аслъэн, УнэкIафIэ Мухьэмэдин, Тохаев Уэсмэн, Энеев Джамал, Шэрыб Идар, Хьэжы Исмэхьил, Хуртаев Азэмэт сымэ.

Урысейпсо олимпиадэм щытекIуахэр зыгъэхьэзыра, егъэджакIуэ нэхъыщхьэ Бэрэгъун Люсэ ФIыщIэ тхылъ къыхуагъэфэщащ. 

Студентхэм щехъуэхъум, Бэрэгъуным къыхигъэщащ ныбжьыщIэхэм къыхаха IэщIагъэмкIэ а дисциплинэхэм мыхьэнэшхуэ зэраIэр: «Техникэ механикэ», «Сопротивление материалов» дисциплинэхэр ди кафедрэм щрагъэдж егъэджакIуэ пажэхэу Къулътырбей Хъусен, Молэ Борис, Шэшэн Борис сымэ илъэс куэдкIэ зыIэрагъэхьа ехъулIэныгъэхэр и лъабжьэу. Кафедрэм иIэщ предметыр куууэ зэраджыну иджырей лабораторэ Iэмэпсымэхэр, егъэджэныгъэ-методикэ литературэр нэсу къыдагъэкIащ, дерс лIэужьыгъуэ псоми компьютер технологиехэр къыщагъэсэбэп.

А дисциплинэхэм фIыуэ хэпщIыкIыу ухъун щхьэкIэ математикэм, физикэм, черченэм, теорие механикэм куууэ хэпщIыкIыпхъэщ. Сопроматыр щIэныгъэ тыншкъым, ауэ удэзыхьэхщ, ар и тегъэщIапIэщ ухуэныгъэ механикэм, гъущI, гъущI-бетон, пхъэ конструкцэхэм. Студентхэм иджыпсту зрагъэгъуэт щIэныгъэм мыхьэнэшхуэ иIэщ зи IэщIагъэм хуэIэзэ инженер-ухуакIуэ хъун папщIэ. Нобэ зыIэрагъэхьа ехъулIэныгъэр щыхьэт тохъуэ ди еджапIэ нэхъыщхьэм и щIэныгъэ зэфIэкIым, студентхэм щIэныгъэ куу зэрыбгъэдалъхьэм». 

Студентхэми егъэджакIуэхэм гурэ псэкIэ фIыщIэ хуащIащ я щIэныгъэмрэ зэфIэкIхэмкIэ къазэрыдэгуашэм, IэнатIэм жэуаплыныгъэ ин яхэлъу зэрыбгъэдэтым папщIэ.

* * *

Москва АвиацэмкIэ дэт институтым иджыблагъэ щекIуэкIащ «Трансформация» зэхыхьэ иныр. Ар къызэрагъэпэщащ УФ-м ЩIэныгъэмкIэ и министерствэм, «Социоцентр» ФГАНУ-м, «Паравеб» СИ-м. ЦIыху 300-м щIигъу къызэхуэсащ щIэныгъэ нэхъыщхьэр цифровизацэ щIыным, университетхэм щекIуэкI лэжьыгъэр зегъэкIуэным зы бгъэдыхьэкIэ къыхуэгъуэтыным тепсэлъыхьыну. КъБКъУ-м къыбгъэдэкIыу симпозиумым хэтащ университетым и ректор Алътуд Юрэрэ Бжыгъэ трансформацэмкIэ управленэм и унафэщI ВакъащIэ Аскэррэ.

ЗэIущIэм къыщыпсэлъащ УФ-м щIэныгъэмрэ егъэджэныгъэ нэхъыщхьэмкIэ и министрым и къуэдзэ Петровэ Ольгэ, «Социоцентр» ФГАНУ-м и унафэщI Богоносов Константин, университетхэмрэ хьэрычэтыщIэ зэгухьэныгъэмрэ я лIыкIуэхэр.

 ИТ-щIэныгъэм зегъэужьыным ехьэлIа Iуэхухэр симпозиумым и пленар сессиехэм ящыщ зым нэхъыщхьэ щыхъуат.

- Дэ къыдгуроIуэ щIалэгъуалэм ящыщ дэтхэнэми еджапIэ нэхъыщхьэр къызэраух тхылъыр гъащIэ, лэжьыгъэ тхылъ зэрахуэхъур, – жиIащ Петровэ Ольгэ. - Абы къыхэкIыу, дэтхэнэ щIэныгъэ унэтIыныгъэри зыхуейм къыхихыфу, зригъэгъуэтыфу щытын хуейщ. ЕджэхукIэ студентыр лъэпощхьэпо куэдым Iуоуэ. Япэрауэ, ди дежкIэ мыхьэнэшхуэ иIэщ студентым еджэныр къегъэухыным. Абы папщIэ университетым ныкъуэдыкъуагъэ зыбгъэдэлъ, зи узыншагъэм сэкъат иIэ дэтхэнэ ныбжьыщIэри зи нэIэ щIэт IэщIагъэлI щыIэщ. ЕтIуанэрауэ, еджапIэр къэзыухар лэжьапIэ гъэувын хуейщ. Иджыпсту гулъытэ хэха зыхуэтщIхэм ящыщщ дзэ Iуэху хэхам къикIыжа зауэлIхэм щIэныгъэ, IэщIагъэ егъэгъуэтыныр е я щIэныгъэм зэрыхагъэхъуэн Iэмал къахузэдгъэпэщыныр. Мыхьэнэшхуэ иIэщ зи гугъу тщIыхэм бгъэдыхьэкIэ щхьэхуэ къахузэдгъэпэщыным». 

Абы и лъэныкъуэкIэ щапхъэу къахьащ КъБКъУ-м и Iуэху бгъэдыхьэкIэр. 

«Бжыгъэ зэхъуэкIыныгъэр ди дежкIэ лэжьыгъэм къыщыдгъэсэбэпын техникэ къэщэхун къудейкъым, атIэ егъэджэныгъэ Iуэхур зэрекIуэкIыр фIы и лъэныкъуэкIэ зэхъуэкIынырщ. Псом хуэмыдэу мыхьэнэшхуэ зиIэу къызолъытэ акъыл IэрыщIым: сэ сызэреплъымкIэ, еджапIэ нэхъыщхьэхэр технологиехэм щымышынэу, ахэр егъэджэныгъэ Iуэхумрэ унафэ Iуэхумрэ жыджэру хагъэхьэн хуейщ, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, нейросетхэм егъэджэныгъэм и бгъэдыхьэкIэхэр яхъуэжакIэщ. Къыхэзгъэщыну сыхуейщ бжыгъэ инклюзием гулъытэ зэригъуэтыр – щIэныгъэр сыт хуэдэ щытыкIэ ит студентми зригъэгъуэтыфу щытын хуейщ, абы и лъэныкъуэкIи бгъэдыхьэкIэ пыухыкIахэр щыIэщ. ФIыщIэ яхуэсщIыну сыхуейщ зэхыхьэр къызэзыгъэпэщахэм. Мыпхуэдэ утыкухэр сэбэп къытхуохъу лэжьыгъэм и пIалъэкIэ дызэдэгуэшэнымкIэ, ди зэфIэкIхэм хэдгъэхъуэнымкIэ, зы мардэхэм дыхуэкIуэнымкIэ», – къыхигъэщащ Алътудым.

ВакъащIэ Аскэр зытепсэлъыхьари Iуэху щхьэпэщ. Студент мин 19-м щIигъу щеджэ университетым махуэ къэс зэрызыкъыхуагъазэ лъэIуу куэд къаIэрохьэ.

ЛэжьакIуэхэм я пщэ къыдэхуэ бюрократие къалэнхэр ягъэмэщIэн, лъэIухэм зэрелэжь щIыкIэр автоматизацэ ящIын папщIэ, ди университетым къыщызэрагъэпэщащ студентым и «щхьэзакъуэ кабинетрэ» зыуэ щыт сервис центррэ. Сервис псори университетым и базэм занщIэу епхащ. КъБКъУ-р хуэкIуащ «МФЦ»-м и лэжьэкIэм. ЛъэIухэр иджы зэуIуу яIэрохьэри, занщIэу хоплъэ, Iэ зыщIэдзыпхъэ дэфтэрым щIадз, асыхьэтуи студентым и «щхьэзакъуэ кабинетымкIэ» хъыбар ирагъащIэ.

«Сервисыр псом япэу студентхэм къагурыIуэн икIи тыншу щытын хуейщ. Сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, ахэращ псори щIэтщIэр», – къыхигъэщащ Аскэр.

ГъэщIэгъуэнращи, «щхьэзакъуэ кабинет» къызэгъэпэщыныр езы студентхэращ зи гукъэкIыр, аращ псынщIэу студент гъащIэм щIыхэзэгъари.