Адыгэ литературэ, газет мы зэманым еджэр зэрымащIэ дыдэр къэплъытэмэ, фIыщIэ лей яхуэпщIу апхуэдэщ лъэпкъыбзэкIэ тхэ щIалэгъуалэм, курыт ныбжьым итхэм. Ди гуапэ зэрыхъущи, литературэм и гъуэгуанэм зэрыпищэм щыхьэт тохъуэ редакцэм къыIэрыхьэ мыпхуэдэ тхыгъэхэр.
Ди гуапэу тыдодзэ Сихьэ Светланэ и рассказыр.
Болэт щIалэ бзаджэ цIыкIут, зауэрейт. ИтIанэ икъукIэ щхьэщытхъут ар. Хэт къемышхыдэми, къемыущиеми, и хьэлыр яхузыхиныртэкъым. Хьэблэм зыгуэрым и щхьэгъубжэ къутами, мэлыIуэр зэIудзарэ мэлыр зэбгрыжами, джэджьей кIуэдами, хэти ищIэрт ар зи IэщIагъэр. Болэт зэраншурат псори зэхэзыщIыхьыр. Зы махуэ гуэрым я гъунэгъу фыз Даухъан хуабжьу нэщхъейуэ къыдыхьащ.
- Мурат, - зыкъыхуигъэзащ абы щIалэ цIыкIум и адэм, - Болэт нобэ ди хьэпшырым сыдэгъэджэгу жери лъэIуати естащ, иджы псыр къыпыжу къихьыжащ. ЖеIэ апхуэдэу пщIэ зэрымыхъунур, гуэныхькъэ Iэщ тхьэмыщкIэр. Сэ жесIэнути, къызэмыдаIуэу къыдэжыжащ.
ИкъукIэ къэгубжьащ Мурат. Езыми зигъэкъуаншэжырт. И щхьэгъусэ Мадинэрэ езымрэ ягъэсэхъуащ я къуэ закъуэр. Арати, Мурат триухуащ и къуэш нэхъыжьыр щыпсэу къуажэм Болэт игъэкIуэну, Мухьэб цIыху ткIийщ, и жыIэм щIигъэувэфынщ щIалэжь цIыкIур. ГъукIэ Iэзэщи, я къуажэм къыщымынэу хамэ къуажэхэми къыщацIыху ар.
- Мыдэ къакIуэт, - къриджащ и къуэр адэм. - КIуэи уи хьэпшыпыр зэщIэкъуэ, Мухьэбхэ дыкIуэнущ. МазэкIэ ущыIэнщ абы и деж, иужькIэ сэ сынэкIуэнщи, укъэсшэжынщ.
Сыту и жагъуэт ар Болэт. И адэкъуэшыр зэрыткIийр ищIэжырти щышынэрт, ауэ и адэ губжьам и жыIэ имыгъэзщIэну хуитт?! Ауэ сытми Мухьэб къыщыгуфIыкIа и къуэш нэхъыщIэмрэ къуэш бынымрэ. Унэгуащэм псынщIэу Iэнэ къахузэригъэпэщри, зэкъуэшитIым зызэщамыгъэнщIу зэбгъэдэсащ, зытемыпсэлъыхьаи щыIэкъым. И гукъеуэри нэхъыжьым хуиIуэтащ Мурат, мыдрейми игу фIы къыхуищIащ: - Умыгузавэт, сэ абы цIыху къыхэзмыхумэ тхьэр согъэпцI. Мазэ дэкIмэ къыкъуэкI.
Абы траухуэри, Мурат игу зэгъауэ шэсыжри ежьэжащ. Пщэдджыжь нэхущым Мухьэб къигъэушащ щIалэ цIыкIур. Болэт икъукIэ игъэщIэгъуащ ар, зэи апхуэдэу жьыуэ къагъэтэджу есатэкъыми. Ауэ и адэкъуэшым емыдэIуэну шынащ Болэт. ПсынщIэу зихуапэри, Мухьэб и гъусэу кIыщым кIуащ. Апхуэдэу махуэ къэс пщэдджыжь нэмэзым щыщIэдзауэ шэджагъуэ хъуху гъукIэм и Iэпыдзлъэпыдзу игъэлажьэрт. ЩIалэ цIыкIур апхуэдизкIэ езэшырти, шэджэгъуашхэ ищIа нэужь щIэкIыну щхьэхырт, зэзэмызэххэ фIэкIаи псыхъуэм е мэзым кIуэртэкъым. Зэраныгъэ ищIэну игу къызэрымыкIыххэм езы дыдэми гу лъитакъым. Ауэ щхьэщытхъун тIэкIур хэлът иджыри Болэт. Мухьэб лэжьыгъэшхуэ и пщэм къыщримылъхьэ къыхэхуэмэ, къуажэ сабийхэм захуигъэщIагъуэу дэтт.
Ауэ зэгуэрым Болэт Iущ зыщIын гуэр къэхъуащ. ЩIалэ цIыкIухэр зыгъэпскIакIуэ кIуат. Аргуэрыжьти и уэрэдыр иришэжьащ Болэт:
- Мыпхуэдэ пыIэ хъар хэт иIэ, и щхьэр дыгъэм щихъумэну? Зыми фиIэкъым! Ауэ дэнэ щищIэнт абы жиIэхэр Псы Дадэм зэрызэхихар. Щхьэщытхъухэр илъагъу хъуртэкъым абы!
«Мыдэ сэ сыпхурикъункъэ», - жиIащ псыхъуэр зейм. Псым зыхидзэщ Болэти, шыдыкIэ къыпыкIауэ къыхэкIыжащ. ЩIалэ цIыкIухэр щIэдыхьэшхыр къыхуэщIэртэкъым. Нэхъ цIыкIу дыдэу яхэт Алий закъуэт къыщымыдыхьэшхри, къыжриIащ:
- Псы Дадэр къэбгъэгубжьа си гугъэщ.
- Делэ ухъуа, Алий? Сыт дадэ, сыт псы?
- Ухуейми уи фIэщ умыщI, ауэ Псы Дадэхэр щыIэщ, зэранынуи я жагъуэкъым. Къэбгъэгубжьащ уэ ди Псы Дадэр. Щхьэщытхъухэр фIэфIкъым абы. Зэплъыжыт.
Иджыщ Болэт къыщилъэгъуар шыдыкIэ къызэрыпыкIар. Апхуэдэ щыIэ? Ину гъуэгыу щIидзащ, зелIэж, ищIэнур ищIэркъым.
- Алий, кхъыIэ, пщIэмэ къызжеIэ, сыт мы шыдыкIэм есщIэнур?
- ЗэрыжаIэмкIэ, IуэхуфIищ блэжьын хуейщ, итIанэщ Псы Дадэм и нэлатыр щыптрихыжынур.
ТIэкIу и гур къызэрыгъуэтыжауэ ежьэжащ Болэт. ФIы гуэр зыхуищIэн дэнэ кърихыну? Хэт сэбэп хуэхъуфыну? Гъуэгум здырикIуэм гу лъетэ бзу шырхэр зэрыс абгъуэм къашыргъэр ещэу. Хьэфэ мывэдзыр иIыгъыххэти, иригъапщэри еуащ бзаджащIэм. «Ар зы», - жиIащ щIалэ цIыкIум. ЗэплъэкIри – шыд кIапэр зэрыпытт. Ежьэжащ адэкIэ. Плъэмэ, я гъунэгъум я шкIэм зыкъыкIэритIэтыкIри, щIэпхъуауэ къахуэубыдыжыркъым. Болэт кIэлъыжэщ шкIэ цIывами къиубыдыжащ, зейми къахуишэжащ. Ыхьы, етIуанэу IуэхуфI илэжьащ. Ауэ кIапэм зыри хэмыщIауэ пытт. Ещанэу фIы здищIэн лъыхъуэурэ куэдрэ дэтащ щIалэ цIыкIур. Зыри имыгъуэтарэ и гум щIыхьауэ аргуэру псыхъуэм дыхьэжащ.
Хьэблэ цIыхубзхэр жьыщIэу Iутт псы Iуфэм. Зы цIыхубз и жьыщIыгъэр щыхиудыныщIэм псым IэщIихри ирихьэжьащ. Болэт зыхидзэри, хьэпшып ирихьэхыр къыхихыжащ. КъыхэкIыжрэ зэплъыжмэ – кIапэр пытаи пымытаи! ГуфIэщарэ дэлъейуэ щIидзащ Болэт. КъызэрыщIэкIымкIэ, гугъуехь лъэпкъ хэлъкъым абы, зыгуэр щытыкIэ гугъу ихуамэ, уи Iэр хуэпшиин хуейщ, ар ирецIыху, ирепсэущхьэ, ирекъуалэбзу. Сыту фIыщIэшхуэ хуищIрэт Алий губзыгъэ цIыкIум! Ар мыхъуамэ шыдыкIэ пыту къэнатэкъэ?! Иджы Болэт абыи, адрей щIалэ цIыкIухэми я ныбжьэгъути, я жагъуи ищIыртэкъым, икIи зыщытхъужыртэкъым. Хэт и гугъэнт шыдыкIэм акъылрэ дерсрэ къыхэпх хъуну! Гъэхэр блэкIри, зэраншууэ щыта Болэтыр балигъ хъуащ, и адэ къуэшым къыкIэрымыхуу гъукIэ Iуэхуми хэзэгъа щIалэ хъарзынэ къыхэкIащ.
