Щэнхабзэм щIапIыкIа щIалэ

«Ди ужь къиувэ артист ныбжьыщIэхэм гъэсакIуэ сахуэхъуныр си хъуэпсапIэщ» - мы псалъэхэр уэрэджыIакIуэ Наурыз Идар интервью къеIысхыу къызэрызжиIэрэ куэд дэкIыжащ.

Узэрыгушхуэнщ абы и хъуэпсапIэр нэхуапIэ зэрыхъуар - мы зэманым ар Тэрч районым ЩэнхабзэмкIэ и унэм и лэжьакIуэщ, щIэблэр егъасэ. Абы щыгъуэми, Идар езым и концертхэри ет, и уэрэдхэм дихьэххэр щIэх-щIэхыури егъэгуфIэ. 2025 гъэм и кIэм абы Тэрч къалэм щигъэлъэгъуащ «Иужьрей илъэс 20-м си уэрэд нэхъыфIхэр» зыфIища и концертыр. Абы и пшыхьыр къыдаIыгъащ республикэм цIэрыIуэ щыхъуа ди артистхэми: Иуаз Азэмэт, Дэгу Каринэ, Тхьэмокъуэ Анзор, Ало Аслъэн сымэ, «Дуней» къэфакIуэ гупым, нэгъуэщIхэми.

Терекскэ (Болэтей) жылэм къыдэкIа уэрэджыIакIуэ щIалэм и гъуэгуанэм дриплъэжмэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым и мызакъуэу, Кавказ Ищхъэрэм и щIыналъэ псоми ар зэман кIэщIым цIэрыIуэ щыхъуауэ щытащ. Дауи мыхъунрэт?! Щэнхабзэм къыхуигъэщIа унагъуэщ къызыхэкIар. И адэ Артур илъэс куэдкIэ езым и ансамбль иIэжу («Пшэплъ»), макъамэ пшыхьхэр, зэхыхьэ гукъинэжхэр къызэригъэпэщу къэгъуэгурыкIуат. А зэманым (1980 гъэхэрт) Болэтей къуажэм къыщыбгъуэтынутэкъым а гупыр зигу дэмыхьэ. Хуэмурэ щIалэм къищтащ адэм и гитарэри, унэм щIэт пианинэми макъамэхэр къригъэкI хъуащ. Илъэс 16-м ит къудейт Идар и адэ-анэри и шыпхъури (Дианэ иджы дохутыр хъуащ) и гъусэу, концертхэр Тэрч районым щигъэлъагъуэу щыхуежьам. Идар и макъым занщIэу псори дихьэхат, и дэтхэнэ концертри къахуэмыгъэсу цIыхухэр пэплъэрт. ЩIалэм и анэ Жанни къиухар театр институтырщ, зэманыфIкIэ ар Арыкъ къуажэм ЩэнхабзэмкIэ и унэм и унафэщIу щытащ. Арами: «Зэуэ сытегушхуатэкъым уэрэд жыIэным, нэхъыбэу сыдэзыхьэхыр футбол, волейбол спорт лIэужьыгъуэхэрт, - жеIэ Идар. - Ауэ япэу утыкум сыкъыщихьам школым иджыри сыщIэст. «Мыдэ, щIалэ цIыкIухэ» зэпеуэм щызгъэзэщIат 1980 гъэхэм цIэрыIуэу щыта «Иужьрей тхылъымпIэ гъуэжь» уэрэдыр. КъызэдэIуахэр гуапэу къызэрысIущIам нэхъри а Iуэхум сытригъэгушхуат».

Абы къыкIэлъыкIуэу, Наурызым «Королева» уэрэдыр телевиденэм къыщигъэIури, ар цIэрыIуэ дыдэ хъуащ. 2003 гъэм щIалэм езым итха, макъами зыщIилъхьэжа и япэ уэрэдыр, «Снится мне сон» зыфIищар, утыку кърихьащ. А лъэхъэнэм абы уэрэду 20 игъэзащIэрти, псоми видеоклип ящIыгъужт, цIыхухэм зэIэпахыу ахэр зытет дискхэм еплъырт. Апхуэдэу телевиденэкIи къат хъуащ Идар и уэрэдхэр.

Ебгъуанэ классыр къуажэм къыщиуха нэужь, Идар Налшык дэт педколледжым щIэтIысхьащ, иужькIэ ГъуазджэхэмкIэ Кавказ Ищхъэрэ къэрал институтым щеджэну кIуащ. ИлъэсищкIэ абы и щIэсауэ, и щIэныгъэм щыпищащ Къэрэшей-Шэрджэс къэрал университетым и макъамэ-педагогикэ факультетым.

2010 гъэм уэрэджыIакIуэм и закъуэу концертитI итащ, ехъулIэныгъэ иIэу, цIыхур куэду зэхуэсауэ.

Ауэрэ Идар адыгэбзэкIэ уэрэдхэр итхыу щIидзэри, фIыуэ къэзылъагъухэр куэдкIэ нэхъыбэ хъуащ. Нэхъапэм абы и уэрэдхэм щIалэгъуалэр нэхъ едаIуэу щытамэ, иужьым артистым и утыку итыкIэм дихьэххэм нэхъыжьхэри къахэхъуат - Къэбэрдей-Балъкъэрым, адэ-анэм, лъагъуныгъэм триухуэ уэрэдхэр зэхэзыхым я гум къинэрт.

Мы зэманым Наурызым уэрэду 200-м нэблагъэ иIэщ. АдыгэбзэкIэ игъэзащIэ «Си Болэтей», «ХьэгъуэлIыгъуэ уэрэд», «Си пщащэ», «Си лъагъуныгъэ», «Си дахэ», нэгъуэщIхэри дахагъэм, гуапагъэм, гулъытэм теухуащ.  «Си Болэтей» уэрэдыр Идар хузэхилъхьат езыр къызыдэкIа къуажэм щыщ Наурыз Фозэ. «ИкъукIэ лъапIэщ си дежкIэ а уэрэдыр. ГукIи псэкIи а жылэжьым сызэрыпыщIар арагъэнщ. Егъэджэным гъащIэ псо хухэзыха Фозэ сэри сригъэджат, и дэтхэнэ дерсри нобэми гуапэу си гум илъщ, - жеIэ уэрэджыIакIуэм.

 2017 гъэм и шыщхьэуIум продюсер центр къызэIуихащ Наурызым. ЛъэIукIэ зыкъыхуэзыгъазэ щIалэгъуалэм макъамэ студием уэрэд щахуетх. 

Наурызым и концерт щыIащ Къэрэшей-Шэрджэсым, Адыгейм, Осетие Ищхъэрэ - Аланием, Краснодар, Ставрополь щIыналъэхэм. АдэкIи и ехъулIэныгъэхэм хигъэхъуэну ди гуапэщ.

БАГЪЭТЫР Луизэ.