ЩIэныгъэм и хъумапIэ

Мэлбахъуэ Тимборэ и цIэр зезыхьэ Лъэпкъ къэрал библиотекэм щеджэ и пэшышхуэм иджыблагъэ щагъэлъэпIащ IуэхущIапIэр къызэрызэIуахрэ илъэси 105-рэ зэрырикъур. Арат зытраухуар «Дызэрыгушхуэни тхъумэни диIэщ» зэхыхьэ гуапэр.

ЗэIущIэм зыкърагъэхьэлIащ КъБР-м и Iэтащхьэм и Администрацэм, КъБР-м и Парламентымрэ Правительствэмрэ я лэжьакIуэхэм, министерствэ щхьэхуэхэм, библиотекэм пыщIэныгъэ хузиIэ IуэхущIапIэхэм, жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм я лIыкIуэхэм, щэнхабзэм, гъуазджэм, егъэджэныгъэм, хъыбарегъащIэ IэнатIэхэм пэрытхэм.

Махуэшхуэм ирихьэлIэу къызэрагъэпэщат библиотекэм и тхыдэмрэ зэфIигъэкIа лэжьыгъэхэмрэ ятеухуа гъэлъэгъуэныгъэхэр. Абы хагъэхьащ IуэхущIапIэм и фондым щахъумэ къыдэкIыгъуэ лъапIэхэр, щIыналъэм и тхыдэ, щэнхабзэ хъугъуэфIыгъуэхэр щызэхуэхьэса дэфтэр, тхыгъэ гъэщIэгъуэнхэр. КъинэмыщIауэ, къагъэлъэгъуащ «Хранители времени: 105 лет мудрости и знаний» мультимедие видеонэтыныр.

Пшыхьыр ирагъэжьащ урыс тхакIуэшхуэ Толстой Лев и псалъэхэмкIэ: «Тхылъхэм щызэхуэхьэсащ лъэпкъхэмрэ зэманхэмрэ я Iущыгъэ, гуапагъэ мыухыжхэр». А къулеигъэхэр библиотекэхэми щахъумэ. Илъэси 105-р бжыгъэ къудейкъым, атIэ ар тхылъым хуаIэ лъагъуныгъэрэ тхылъеджэхэм хуаIэ пэжыгъэкIэ гъэнщIа зэманщ. Абы къриубыдэу тхылъ гъэлъэгъуэныгъэ, конференцэ, зэIущIэ, пшыхь мин бжыгъэхэр ирагъэкIуэкIащ. Махуэшхуэм ирихьэлIэу IуэхущIапIэм и бжэр хузэIуахащ псалъэр, щIэныгъэр, щэнхабзэр зыгъэлъапIэ псоми.

 Библиотекэр 1921 гъэм къызэрагъэпэщащ икIи республикэм щIыгъуу абы зиужьащ. Нобэ ар Къэбэрдей-Балъкъэрым и библиотекэ нэхъыщхьэщ икIи нэхъ инщ. Абы и хъумапIэхэм тхылъ мелуаным щIигъу щIэлъщ, тхылъыжь дыдэхэм я деж къыщыщIэдзауэ иджырей электрон Iэмалхэм тет лэжьыгъэхэмкIэ иухыжу.

Филологие щIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор, КъБР-м щэнхабзэмкIэ, щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, библиотекэм и унафэщI Емуз Анатолэ фIыщIэ яхуищIащ я махуэшхуэр дагъэлъэпIэну зэхыхьэм зыкърезыгъэхьэлIа хьэщIэхэм.

- Библиотекэм къикIуа гъуэгуанэр щIыналъэм и тхыдэм къыгуэхыпIэ имыIэу быдэу епхащ. Къапщтэмэ, щэнхабзэ, гъуазджэ, егъэджэныгъэ, щIэныгъэ, нэгъуэщI унэтIыныгъэхэм къыхэжаныкIа жылагъуэ, къэрал лэжьакIуэ пашэхэм я цIэхэмкIэ пыщIащ. Ди IуэхущIапIэм и цIэм, и хэщIапIэм зэхъуэкIыныгъэхэр зэригъуэтар тхыдэм къыхэщыжми, тхылъеджэхэм дапщэщи яхуэпэжу, щэнхабзэм, гъуазджэм, щIэныгъэм, егъэджэныгъэм хуэлажьэу къэгъуэгурыкIуащ. ЦIыхубэ библиотекэ нэхъыщхьэм 1921 гъэм зы къат хухахауэ щытащ. Абы щыгъуэ IуэхущIапIэм цIыху 360-рэ къекIуалIэу, тхылъ 400-м нэблагъэ щахъумэу арат. А зэманым цIыхухэм я щIэныгъэншагъэр ягъэкIуэдырт, тхыбзэм хурагъаджэрт, - жиIащ Емузым. – IуэхущIапIэм и фондыр зэгъэпэщыным хэлъхьэныгъэшхуэ хуищIащ абы и цIэр зезыхьэу щыта Крупская Надеждэ. 1934 гъэм библиотекэм къратащ къатитI хъу мы IуэхущIапIэр. Къэралми республикэми тхылъхэр куэду къыщыдагъэкI хъури, абы псынщIэу зиужьащ. Хэку зауэшхуэ зэманым библиотекэм и гъэтIылъыгъэм хэлът щIэупщIэ зиIэ тхылъ мини 115-м щIигъу. Абы щыгъуэ IуэхущIапIэм цIыху мин 11-м нэблагъэ къекIуалIэрт. ЦIыхубэм я гур мыкIуэду псэунымкIэ тхылъхэр сэбэп хъурт абы щыгъуэ. Нэмыцэхэр ди щIыналъэм къыщытеуам, библиотекэр къагъауэри, абы щахъумэ тхылъ, Iэмэпсымэ куэд мафIэм исащ. Ди республикэр щхьэхуит къыщащIыжам, пIалъэ кIэщIым къриубыдэу абы и хъумапIэм тхылъ мин 15-м щIигъу халъхьащ икIи и бжэхэр тхылъеджэхэм хузэIуахыжащ. Хэку зауэшхуэ нэужьым, 50 гъэхэм, библиотекэм и фондым пщIы бжыгъэкIэ къыхагъэхъуащ, каталогхэр, картотекэхэр, библиографие справочникхэр къыщызэрагъэпэщащ. IуэхущIапIэм нобэ цIыхуи 140-м нэблагъэ щолажьэ, къудамэ 19 иIэщ.

Емуз Анатолэ я цIэ къриIуащ библиотекэм и зыужьыныгъэм хэлъхьэныгъэ хуэзыщIа лэжьакIуэ пажэхэм. Апхуэдэу абы и псалъэм къыхигъэщащ политикэ, къэрал лэжьакIуэ цIэрыIуэ, нобэ библиотекэм зи цIэр зэрихьэ Мэлбахъуэ Тимборэ IуэхущIапIэр зэрыригъэфIэкIуар.

КъБР-м щэнхабзэмкIэ и министр Къумахуэ Мухьэдин IуэхущIапIэм и махуэшхуэр зыгъэлъапIэхэм гуфIэгъуэ защIэкIэ цIыхухэр къакIэлъыкIуэну, цIыхум тхылъыр и ныбжьэгъуфIу къызэрынэжынур и фIэщ зэрыхъум теухуа псалъэхэмкIэ захуигъэза нэужь, КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Казбек къыбгъэдэкI хъуэхъу тхыгъэм къахуеджащ. Хъуэхъум къыхощ библиотекэр илъэси 105-рэ зэрырикъум мыхьэнэшхуэ зэриIэр, абы и лэжьакIуэхэми республикэм щыпсэухэми я дежкIэ. ЛIэщIыгъуэм щIигъуауэ щэнхабзэ, щIэныгъэ, тхыдэ хъугъуэфIыгъуэхэр зыхъумэ, жылагъуэр щызэпсалъэ, щIэблэр Хэку лъагъуныгъэм, тхылъыр я Iэпэгъуу псэуным щыхуаущий зэхыхьэхэр щрагъэкIуэкI IуэхущIапIэр дяпэкIи ефIэкIуэну зэригуапэр жеIэ республикэм и Iэтащхьэм. Къумахуэм КъБР-м и Правительствэм, КъБР-м Узыншагъэр хъумэнымкIэ, ЩэнхабзэмкIэ и министерствэхэм я щIыхь тхылъхэр зыхуагъэфэщахэм абдеж щаритыжащ.  

КъБР-м и Iэтащхьэм и Администрацэм КъэралкIуэцI политикэмрэ щIыпIэ самоуправленэмкIэ и управленэм и унафэщI Хьэсанэ Хьэсэн зи лIыкIуэ IуэхущIапIэм къыбгъэдэкI хъуэхъурэ псалъэ гуапэкIэ захуигъэзащ библиотекэм и унафэщI Емуз Анатолэрэ абы и лэжьакIуэхэмрэ. Абы жиIащ библиотекэм и хабзэфIхэр зэтеубла зэрыщыхъуар, дэтхэнэ тхылъеджэми хуэщхьэпэн гуэр, лъапIэныгъэхэр абы къызэрыщигъуэтыр, щIыналъэм и щэнхабзэ утыкуу ар къызэрынэжыр.

- Илъэс куэд щIауэ мы библиотекэр зи кIуапIэ тхылъеджэхэм сащыщщ. Абы и щыхьэтщ «Библиотекэм щIыхь зиIэ и тхылъеджэ» тхылъыр къызэрызатар. Дызэрыгушхуэ IуэхущIапIэм и махуэшхуэмкIэ псоми сынывохъуэхъу! Библиотекэм и лэжьакIуэхэм щIыналъэм, къэралым я щэнхабзэмрэ щIэныгъэмрэ зегъэужьыным хэлъхьэныгъэ ин зэрыхуэфщIым папщIэ фIыщIэ фхуэфщащэщ. ДяпэкIи ехъулIэныгъэ, тхылъеджэ пэжхэр Тхьэм къывит! - жиIащ КъБР-м цIыхухэм я хуитыныгъэр хъумэнымкIэ уполномоченнэ, тхыдэ щIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор Зумакулов Борис.

ЗэIущIэм къыщыпсэлъащ икIи щIыхь тхылъхэр зыхуагъэфэщахэм иратыжащ КъБР-м лъэпкъ Iуэхухэмрэ жылагъуэ проектхэмкIэ и министрым и къуэдзэ Гергоков Джамболэт, КъБР-м и Парламентым ЩэнхабзэмкIэ, граждан жылагъуэм зегъэужьынымрэ хъыбарегъащIэ политикэмкIэ и комитетым и унафэщIым и къуэдзэ, «Кабардино-Балкарская правда» газетым и редактор нэхъыщхьэ Бжьахъуэ Ранетэрэ КъБР-м и Парламентым ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэ IуэхухэмкIэ и комитетым и унафэщIым и къуэдзэ Коротких Ольгэрэ, нэгъуэщIхэми.

Зэхыхьэм щагъэлъэпIащ библиотекэм и тхылъеджэ пэжхэмрэ IуэхущIапIэм щIыгъуу зэхыхьэхэр къызэзыгъэпэщ цIыху жыджэрхэмрэ. Апхуэдэщ КъБР-м и Парламентым и комитетым и унафэщIым и къуэдзэ, биологие щIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор Щхьэгъэпсо Сэфарбий, мэкъумэш щIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор, КIуэкIуэ Валерэ и цIэр зезыхьэ мэкъумэш университетым и кафедрэм и унафэщI Хъаний Иринэ, «Кабардино-Балкарская правда» газетым и редактор, КъБР-м щIыхь зиIэ и журналист Бэрбэч Борис, нэгъуэщIхэри. КъыкIэлъыкIуэу, «Лъэпкъ къэрал библиотекэм щIыхь зиIэ и тхылъеджэ» билетхэр зыхуагъэфэщахэм иратыжащ.

Пшыхьыр ягъэдэхащ «Кабардинка» къэфакIуэ ансамблым хэтхэу Мэшыкъуэхэ Русланрэ Дианэрэ, «Насып» ансамблым и къэфакIуэхэм, уэрэджыIакIуэхэу ЦокIыл Азэмэт, Мэкъуауэ Астемыр, Холамханов Къайсын, Белоцерковская Динэ сымэ.