Школхэр зыхуей хуагъазэ

Тэрч районым и курыт еджапIэу 12 къызыхуэтыншэу зэгъэпэщыжыным ехьэлIа лэжьыгъэхэр и кIэм нэблэгъащ икIи «ЕгъэджэныгъэмкIэ школ IэнатIэр егъэфIэкIуэн» щIыналъэ программэр къызэрыхалъхьэрэ блэкIа илъэсищым къриубыдэу Тэрч къалэм ейуэ щы, Терекскэ, Акъбащ Ипщэ, Красноармейскэ, Дей, Урожайнэ, Новэ-Хьэмидей, Арыкъ, Курп Ищхъэрэ, Хьэмидей къуажэхэм зырыз школ зыхуей щыхуагъэзащ. 
Абыхэм щрагъэкIуэкIа лэжьыгъэхэм хыхьэу унащхьэхэр, инженер коммуникацэхэр: псы хуабэ, щIыIэ зэрыкIуэ бжьамийхэр, ток кIапсэхэр, мафIэсым зэрыпэщIэт Iэмэпсымэхэр, бжэ-щхьэгъубжэхэр щызэрахъуэкIащ, унэ IуплъапIэхэм теплъэ дахэхэр иратащ. 
Апхуэдэуи, школхэр зэрагъэпэщащ иджырей егъэджэныгъэ, технологие оборудованэхэмрэ IэмэпсымэхэмкIэ, зэреджэну зыхуей-зыхуэфIхэмкIэ, компьютерхэмкIэ, унэлъащIэхэмкIэ, спорт IэмэпсымэхэмкIэ, нэгъуэщIхэмкIи. 
КъищынэмыщIауэ, 2026 гъэми Тэрч районым и школ инфраструктурэр егъэфIэкIуэным пащэнущ икIи абы хиубыдэу курыт еджапIэу щырэ сабий саду зырэ зыхуей хуагъэзэнущ.

ЩIыIэми хуабэми щахъумэу

«ГъащIэм хуэщIа инфраструктурэ» лъэпкъ пэхуэщIэм къыщыгъэлъэгъуа Iуэхугъуэхэм япкъ иткIэ илъэс блэкIам Къэбэрдей-Балъкъэрым лэжьыгъэ пыухыкIахэр щрагъэкIуэкIащ гъуэгум щызекIуэхэм я шынагъуэншагъэмрэ тыншыпIэмрэ къызэгъэпэщыным, гъуэгум къыщыхъу насыпыншагъэхэр гъэмэщIэным хуэунэтIауэ. 
Псалъэм къыдэкIуэу, КъБР-м и районхэм ящыщу 6-м я щIыналъэ автомобиль гъуэгухэм я автобус къэувыIэпIэхэм иджырей павильону 80 щагъэуващ. Абыхэм я фIыгъэкIэ, гъуэгум тет цIыхухэм я Iуэхухэр нэхъ тынш, хуабэмрэ щIыIэмрэ щыхъума хъуащ.

 Къуажэдэсхэри хеубыдэ

2025 гъэм Бахъсэн щIыналъэм и цIыхухэм я псэупIэхэр егъэфIэкIуэным хуэунэтIауэ къэрал, щIыналъэ пэхуэщIэ зыбжанэ районым щагъэзэщIащ. Абыхэм я фIыгъэкIэ, унэгъуипщIым псэупIэхэр къащэхуащ е щIэуэ яухуащ. Ахэм псоми зэхэту сом мелуани 10-м щIигъу иратащ.
Гулъытэ зыхуащIахэм хиубыдащ ветеранхэр, ныкъуэдыкъуэхэмрэ сабий сымаджэ зиIэ унагъуэхэмрэ. «Къуажэхэм сыт и лъэныкъуэкIи зегъэужьын» къэрал программэм ипкъ иткIэ дэIэпыкъуныгъэхэр иратащ къуажэхэм щыпсэу унагъуэхэми. 

Iуэхутхьэбзэхэм пагъакIуэ

2025 гъэм Къэбэрдей-Балъкъэрым и унагъуэ 1986-м субсидиехэр иратащ псэупIэ-коммунальнэ Iуэхутхьэбзэхэм пагъэкIуэн папщIэ. Абыхэм щхьэкIэ щIыналъэ бюджетым къыхэкIащ сом мелуан 48-м щIигъу. 
Субсидиехэр иратащ ЖКХ-м и Iуэхутхьэбзэхэм щIатыну щIыналъэм нэхъыбэ дыдэу щагъэува мардэм щIезыгъэгъуа е я псэупIэм и инагъыр, метр зэбгъузэнатIэкIэ къэбжауэ, щIыналъэ мардэм хуэкIуэ унагъуэхэм. Апхуэдэ дэIэпыкъуныгъэхэм я фIыгъэкIэ, ЖКХ-м и Iуэхутхьэбзэхэм я уасэр цIыхухэм къатемыхьэлъэу ят. Мыдрейуэ, мыри къыхэгъэщын хуейщ: щIыхуэ зытелъхэм апхуэдэ гулъытэ хуащIыркъым . 

ПсыкIэ къызэрагъэпэщ

Аруан щIыналъэм и Мэрзэхъу къуажэм псы къабзэ зэрыкIуэ и бжьамийхэр къыщагъэщIэрэщIэж. ПэхуэщIэм ипкъ иткIэ псори зэхэту зы километрым нэблагъэ зи кIыхьагъ бжьамийхэр зэрахъуэкIынущ икIи, абы иужькIэ, къуажэдэс 1200-м зэпымыууэ псы къабзэ яIэрыхьэн щIадзэнущ. 
Лэжьыгъэхэр ирагъэкIуэкIынущ «ГъащIэм хуэщIа инфраструктурэ» лъэпкъ пэхуэщIэм ипкъ иткIэ икIи абыхэм къыщагъэсэбэпынущ иджырей технологиехэмрэ материалхэмрэ. 

Гулъытэ хуащI

Пенсэм тIысыжауэ мылажьэу щысхэм щIыналъэ социальнэ дэIэпыкъуныгъэхэр республикэм щрат икIи лэжьапIэ Iут цIыхур псэун папщIэ зы мазэм нэхъ мащIэ дыдэу зыхуеинум нэхърэ нэхъ мащIэ къызыхьхэм я ахъшэм худыщIагъу. 
Илъэс блэкIам Къэбэрдей-Балъкъэрым и цIыху 69 470-м я пенсэ ахъшэхэм хущIагъуащ икIи псори зэхэту а Iуэхугъуэхэм сом меларди 4-рэ мелуан 495-рэ хухахащ. Абыхэм щхьэкIэ лъэIукIэ зыми зыхуэбгъэзэн хуейкъым, ар компьютерым езым къыхех. 
Фигу къэдгъэкIыжынщи, 2026 гъэм щIышылэм и 1-м къыщыщIэдзауэ ди щIыналъэм щыпсэухэм я пенсэхэр зыгъэуври зытри УФ-м Пенсэхэмрэ социальнэ страхованэмкIэ и фондым и къудамэу КъБР-м щыIэрщ. 
 
 

Зэ тыгъуэу ират

Къэбэрдей-Балъкъэрым сабий къызыхэхъуа унагъуэм щIыналъэ пособиеу зэ тыгъуэ ахъшэхэр ират хабзэщ икIи нэгъабэ апхуэдэ гулъытэ хуащIащ унагъуэ 6253-м. Абыхэм иратащ псори зэхэту сом мелуан 26,5-м щIигъу. 

Ахъшэр къратын щхьэкIэ, сабийр дунейм къызэрытехьэрэ мазихым щIимыгъу щIыкIэ лъэIухэр ягъэхьын хуейщ. БынитI-щы зэуэ къызыхэхъуахэм дэтхэнэми хуэзэ ахъшэхэр щхьэхуэу хуагъэувынущ. 
Къыхэдгъэщынщи, щIыналъэ пособием щхьэкIэ дэфтэрхэр КъБР-м и Перинатальнэ центрым щIалъхьэ хъунущ дяпэкIэ.