Мэлбахъуэ Тимборэ и цIэр зезыхьэ Лъэпкъ къэрал библиотекэр илъэси 105-рэ ирокъу
Библиотекэм щеджэ и пэшышхуэм дыгъуасэ щагъэлъэпIащ IуэхущIапIэр къызэрызэIуахрэ илъэси 105-рэ зэрырикъур. Арат зытраухуар «Дызэрыгушхуэни тхъумэни диIэщ» зэхыхьэ гуапэр.
ЗэIущIэм зыкърагъэхьэлIащ КъБР-м и Iэтащхьэм и Администрацэм, КъБР-м и Парламентымрэ Правительствэмрэ я лэжьакIуэхэм, министерствэ щхьэхуэхэм, библиотекэм пыщIэныгъэ хузиIэ IуэхущIапIэхэм, жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм я лIыкIуэхэм, щэнхабзэм, гъуазджэм, егъэджэныгъэм, хъыбарегъащIэ IэнатIэхэм пэрытхэм.
Библиотекэм и тхыдэмрэ зэфIагъэкIа лэжьыгъэхэмрэ ятеухуа гъэлъэгъуэныгъэхэр зэIущIэр щекIуэкIа пэшым къыщызэрагъэпэщат. Абы хагъэхьащ IуэхущIапIэм и фондым щахъумэ къыдэкIыгъуэ лъапIэхэр, щIыналъэм и тхыдэ, щэнхабзэ хъугъуэфIыгъуэхэр щызэхуэхьэса дэфтэр, тхыгъэ гъэщIэгъуэнхэр. КъинэмыщIауэ, къагъэлъэгъуащ «Хранители времени: 105 лет мудрости и знаний» мультимедие видеонэтыныр.
Пшыхьыр къызэIуахащ урыс тхакIуэшхуэ Толстой Лев и псалъэхэмкIэ: «Тхылъхэм щызэхуэхьэсащ лъэпкъхэмрэ зэманхэмрэ къахьэса Iущыгъэ, гуапагъэ мыухыжхэр». А къулеигъэхэр библиотекэхэми щахъумэ. Илъэси 105-р бжыгъэ къудейкъым, атIэ ар тхылъым хуаIэ лъагъуныгъэрэ тхылъеджэхэм я пэжыгъэкIэ гъэнщIа зэманщ. Абы къриубыдэу тхылъ гъэлъэгъуэныгъэ, конференц, зэIущIэ, пшыхь мин бжыгъэхэр ирагъэкIуэкIащ. Махуэшхуэм ирихьэлIэу IуэхущIапIэм и бжэр хузэIуахащ псалъэр, щIэныгъэр, щэнхабзэр зыгъэлъапIэ псоми.
Библиотекэр 1921 гъэм къызэрагъэпэщащ икIи лIэщIыгъуэм щIигъуауэ къикIуа гъуэгуанэм республикэм щIыгъуу зиужьащ, къэхъугъэхэм ятеухуа лэжьыгъэхэр и фондым хагъэхьэу. Нобэ ар Къэбэрдей-Балъкъэрым и библиотекэ нэхъыщхьэщ икIи нэхъ инщ. Абы и хъумапIэхэм тхылъ мелуаным щIигъу щIэлъщ. Апхуэдэщ пасэрей къыдэкIыгъуэхэм щыщIэдзауэ иджырей электрон Iэмалхэм тет лэжьыгъэхэр.
Филологие щIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор, КъБР-м щэнхабзэм, щIэныгъэм щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ, библиотекэм и унафэщI Емуз Анатолэ фIыщIэ яхуищIащ я махуэшхуэр къыдагъэлъэпIэну зэхыхьэм зыкърезыгъэхьэлIа хьэщIэ лъапIэхэм.
- Библиотекэм къикIуа гъуэгуанэр щIыналъэм и тхыдэм къыгуэхыпIэ имыIэу пыщIэныгъэ быдэкIэ епхащ. Къапщтэмэ, щэнхабзэ, гъуазджэ, егъэджэныгъэ, щIэныгъэ, нэгъуэщI унэтIыныгъэхэм къыхэжаныкIа жылагъуэ, къэрал лэжьакIуэ пашэхэм я цIэхэмкIэ пыщIащ. 1920 - 1921 гъэхэм Налшык слободам библиотекэхэр къыщызэIуахащ. Интеллигенцэм щыщхэм къадэкIуэу, тезыр зрагъэпшынхэри абыхэм екIуалIэрт. Ди IуэхущIапIэм и цIэм, и хэщIапIэм зэхъуэкIыныгъэхэр зэригъуэтар тхыдэм къыхэщыжми, тхылъеджэхэм дапщэщи яхуэпэжу, щэнхабзэм, гъуазджэм, щIэныгъэм, егъэджэныгъэм хуэлажьэу къэнэжащ. ЦIыхубэ библиотекэ нэхъыщхьэм 1921 гъэм зы къат хухахауэ щытащ. Абы щыгъуэ IуэхущIапIэм цIыху 360-рэ къекIуалIэу, тхылъ 400-м нэблагъэ щахъумэу арат. Абы щыгъуэ цIыхухэм я щIэныгъэншагъэр ягъэкIуэдырт, тхыбзэм хурагъаджэрт, - жиIащ Емузым. - IуэхущIапIэм и фондыр зэгъэпэщыным хэлъхьэныгъэшхуэ хуищIащ абы и цIэр зезыхьэу щыта Крупская Надеждэ. 1934 гъэм библиотекэм къратащ къатитI хъу мы IуэхущIапIэр. Къэралми республикэми тхылъхэр куэду къыщыдагъэкI хъури, абы псынщIэу зиужьащ. Хэку зауэшхуэ зэманым библиотекэм и фондым щIэупщIэ зиIэ тхылъ мини 115-м щIигъу щызэхуахьэсат. Абы щыгъуэ IуэхущIапIэм цIыху мин 11-м нэблагъэ къекIуалIэрт. А зэманым цIыхубэм я гур мыкIуэду псэунымкIэ тхылъхэр сэбэп хъурт. Хэку зауэшхуэ зэманым, нэмыцэхэр ди щIыналъэм къыщытеуам, библиотекэр къагъауэри, щахъумэ тхылъ, Iэмэпсымэ куэд мафIэм исащ. Ди республикэр щхьэхуит къыщащIыжам, IуэхущIапIэр зэфIагъэувэжащ. ПIалъэ кIэщIым къриубыдэу абы и хъумапIэм тхылъ мин 15-м щIигъу хагъэхьащ икIи и бжэхэр тхылъеджэхэм хузэIуахыжащ. Хэку зауэшхуэ нэужьым, 50 гъэхэм, библиотекэм и фондым пщIы бжыгъэкIэ къыхагъэхъуащ, каталогхэр, картотекэхэр, библиографие справочникхэр къыщызэрагъэпэщащ. IуэхущIапIэм нобэ цIыхуи 140-м нэблагъэ щолажьэ, къудамэ 19 иIэщ. Абы и лэжьакIуэхэм гулъытэ ин хуащI щIэблэм Хэкур фIыуэ ялъагъуу, лъэпкъ зэхэгъэж ямыщIу къагъэхъуным. IуэхущIапIэм зэхыхьэ зэмылIэужьыгъуэхэр, гъэлъэгъуэныгъэхэр, зэIущIэ щхьэпэхэр щыдогъэкIуэкI. Иджыри а лэжьыгъэм къыпытщэнущ.
Емуз Анатолэ я цIэ къриIуащ библиотекэм и зыужьыныгъэм хэлъхьэныгъэ хуэзыщIа лэжьакIуэ пажэхэм. Апхуэдэу абы и псалъэм къыхигъэщащ политикэ, къэрал лэжьакIуэ цIэрыIуэ, нобэ библиотекэм зи цIэр зэрихьэ Мэлбахъуэ Тимборэ IуэхущIапIэр зэрыригъэфIэкIуар.
КъБР-м щэнхабзэмкIэ и министр Къумахуэ Мухьэдин IуэхущIапIэм и махуэшхуэр зыгъэлъапIэхэм псалъэ гуапэкIэ захуигъэза нэужь, КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Казбек къыбгъэдэкI хъуэхъу тхыгъэм къахуеджащ. Абы итщ лIэщIыгъуэм щIигъуауэ щэнхабзэ, щIэныгъэ, тхыдэ хъугъуэфIыгъуэхэр зыхъумэ, тхылъхэр фIыуэ лъагъуным щIэблэр щIэзыпIыкIыу къэгъуэгурыкIуэ, зи IэнатIэм хуэпэж лэжьакIуэхэм, псом хуэмыдэу IэнатIэм и ветеранхэм гукIи псэкIи узыншагъэ, ехъулIэныгъэ, дэрэжэгъуэ яIэну, тхылъеджэхэр къахуэарэзыну зэрехъуэхъур, щIыналъэм исхэм я дежкIи мы махуэшхуэм мыхьэнэ ин зэриIэр. Къумахуэм зи лIыкIуэ министерствэм и щIыхь тхылъхэр зыхуагъэфэщахэм яритыжащ.
ЗэIущIэм къыщыпсэлъащ КъэралкIуэцI политикэмрэ щIыпIэ самоуправленэмкIэ управленэм и унафэщI Хьэсанэ Хьэсэн, КъБР-м лъэпкъ Iуэхухэмрэ жылагъуэ проектхэмкIэ и министрым и къуэдзэ Гергоков Джамболэт, КъБР-м и Парламентым ЩэнхабзэмкIэ, граждан жылагъуэм зегъэужьынымрэ хъыбарегъащIэ политикэмкIэ и комитетым и унафэщIым и къуэдзэ Бжьахъуэ Ранетэрэ, ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэ IуэхухэмкIэ и комитетым и унафэщIым и къуэдзэ Коротких Ольгэрэ, нэгъуэщIхэри.
Зэхыхьэм я цIэ къыщраIуащ икIи щагъэлъэпIащ библиотекэм и тхылъеджэ пэжхэмрэ IуэхущIапIэм щIыгъуу зэхыхьэхэр къызэзыгъэпэщ цIыху жыджэрхэмрэ. Апхуэдэщ КъБР-м и Парламентым и комитетым и унафэщIым и къуэдзэ, биологие щIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор Щхьэгъэпсо Сэфарбий, мэкъумэш щIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор, КIуэкIуэ Валерэ и цIэр зезыхьэ мэкъумэш университетым и кафедрэм и унафэщI Ханиевэ Иринэ, «Кабардино-Балкарская правда» газетым и редактор, КъБР-м щIыхь зиIэ и журналист Бэрбэч Борис, нэгъуэщIхэри. КъыкIэлъыкIуэу, «Лъэпкъ къэрал библиотекэм щIыхь зиIэ и тхылъеджэ» билетхэр зыхуагъэфэщахэм иратыжащ.
Пшыхьыр ягъэдэхащ «Кабардинка» къэфакIуэ ансамблым хэтхэу Мэшыкъуэхэ Русланрэ Дианэрэ, «Насып» ансамблым и къэфакIуэхэм, уэрэджыIакIуэхэу ЦокIыл Азэмэт, Мэкъуауэ Астемыр, Холамханов Къайсын, Белоцерковская Динэ сымэ.
ТЕКIУЖЬ Заретэ.
Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ.
