Литературэ

ЦIыхумрэ псэущхьэмрэ ныбжьэгъу пэж зэхуохъуф. Егъэлеяуэ зейм хуэпэжхэм ящыщщ хьэхэр. Унагъуэхьэхэр, щакIуэхьэхэр, мэлыхъуэхьэхэр… - езыхэм загъэлIэфынущ цIыхур ямыгъэщIэхъун щхьэкIэ. ЦIыхумрэ хьэмрэ я зэхуаку дэлъ пэжагъым теухуа тхыгъэхэр хэтщ адыгэ литературэм. Балигъри дихьэхрэ сабийми гъэщIэгъуэн щохъу ГЪУБЖОКЪУЭ Лиуан и «Къапхъэнрэ Борэнрэ» рассказыр. Ар хахуагъэ къызэрымыкIуэ къызыкъуэзыхыфа, мэл хъушэр дыгъужьым щызыхъума, сымаджэ хьэлъэри къезыгъэла хьэхэм - Къапхъэнрэ Борэнрэ - ятеухуащ. Езы тхыгъэм дыкъевгъаджэ.

ГЪУЭТ Синэ

Адыгэ литературэ, газет мы зэманым еджэр зэрымащIэ дыдэр къэплъытэмэ, фIыщIэ лей яхуэпщIу апхуэдэщ лъэпкъыбзэкIэ тхэ щIалэгъуалэм, курыт ныбжьым итхэм. Ди гуапэ зэрыхъущи, литературэм и гъуэгуанэм зэрыпищэм щыхьэт тохъуэ редакцэм къыIэрыхьэ мыпхуэдэ тхыгъэхэр. 
Ди гуапэу тыдодзэ Сихьэ Светланэ и рассказыр. 

Пасэрей адыгэ сабий джэгукIэхэм куэдрэ къыхощ псэущхьэхэм я цIэхэр. Ахэр ирагъэцIыхуу, гущIэгъу хуащIыным хуаущийуэ, таурыхъхэм къыхэщыж мэз, унэ псэущхьэхэм я хьэл - щэнхэм трагъэпсэлъыхьу ирагъасэ сабийхэр щагъэджэгум дежи къахьэхурт псэущхьэхэм я цIэхэр джэгукIэхэм къыхагъэхьэурэ е абыхэм зыпрагъэщIыжурэ. Псалъэм папщIэ, куэдрэ зэхэтххэм ящыщщ «Си хьэм бажэ къеубыд» джэгукIэр. ЗэрыгурыIуэгъуэщи, бажэр кърахуэкI. Сыт щхьэкIэ? Зы хьилагъэ гуэр ищIэурэ къыщIагъэщ хабзэр бажэращ.

Мэлбахъуэ Тимборэ и цIэр зезыхьэ Лъэпкъ къэрал библиотекэм щекIуэкIащ  тхакIуэ, режиссёр, сценарист Гуреев Максим «Жизнь замечательных людей» серием хыхьэу Москва «Молодая гвардия» тхылъ тедзапIэм къыщыдигъэкIа «Керим Отаров» тхылъым и гъэлъэгъуэныгъэ.

ЗэIущIэм зыкърагъэхьэлIащ щIэныгъэм, щэнхабзэм я лэжьакIуэхэм, тхакIуэхэм, еджапIэ нэхъыщхьэхэмрэ колледжхэмрэ я егъэджакIуэхэм, усакIуэм и тхыгъэхэр фIыуэ зылъагъухэм, жылагъуэ лэжьакIуэхэм, Отаровым и благъэхэмрэ Iыхьлыхэмрэ.

Мэлыжьыхьым и 9-м илъэс 205-рэ ирокъу франджы литературэм и лъабжьэр зыгъэтIылъа Бодлер Шарль. УсакIуэ цIэрыIуэм теухуа тхыгъэ газетым и «Махуэку» къыдэкIыгъуэм худогъэхьэзыр. Электрон тедзэгъуэм хухэтхащ абы и IэдакъэщIэкI нэхъыфIхэм хабжэ, прозэкIэ тха усэу зэхэт «Париж губампIэ» тхылъым щыщ.

(Тхыдэжь)

КъуийцIыкIуокъуэ Дэгужьыр зыукIар ямьпцIэу, бампIэхэу илъэс IэджэкIэ екIуэкIащ. Зэгуэрым, КъуийцIыкIуокъуейм я джэгуакIуэхэр Талъостэней кIуауэ, абы щызэхущIэбжэу хуежьащ Талъостэней джэгуакIуэхэмрэ абыхэмрэ. ИкIэм Талъостэней джэгуакIуэхэм жаIащ:

– Хуарэ псыгъуэ ныбэ нэщIым

Жэщ мазэхэм уродыгъуэ,

Жэщ мазагъуэм укърокIуэж,

КъуийцIыкIуокъуэр щIэбгъафэщ,

Афэ джанэр къыщыпхщ,

КIэс дахэр къэпхьри укъэкIуэжщ,

ЕщIэнокъуэ Атэбий! – жаIэри.

Ар КъуийцIыкIуокъуейм я джэгуакIуэхэм яхьыжащ:

Новеллэ жанрым хъэтI щхьэхуэ щиIэщ Нало Заур. Абы и сюжетхэм укъагъэуIэбжь зэпытщ, Iуэхугъуэхэр телъыджэу зэхэухуэнащ. Ар новеллэ жанрым и хьэл-щэнщ.

ГъэщIэгъуэну игъэпсащ Нало Заур и «ТхьэIухуд нэкъуэлэн» новеллэм и сюжетыр.

IуэрыIуатэм и дыщэ пхъуантэм и IункIыбзэIухыр къэзыгъуэта, адыгэлI щыпкъэу дунейм тета, УФ-м и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм хэта, КъШР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Шэрджэс Алий «Яхуэмыфащэу лъэныкъуэ едгъэза псалъэхэр» и IэдакъэщIэкIым ит псалъэгъэнахуэхэм ящыщщ адэкIэ къыщытхьынур. 
Къэбыстэшх – къэбыстэ тхьэмпэхэр зышх хьэндырабгъуэ хужь цIыкIу. 
Къэвэбжэ – къэвэбжэр зэIухын – псэлъэреин, увыIэгъуэ зэзымытыжу псалъэ, куэд жызыIэ.
Къэгугъэгъуэ – жыгхэм къэтIэпIыну зыщагъэхьэзыр зэман.
Къэгъэхьэрджэн – къэгъэхьэрычэтын, фейдэ къыхэхын.

«Жан» литературэ зэгухьэныгъэм хэтхэу усэ фIыуэ зылъагъу журналистхэм, усакIуэхэм, сабийхэм, ныбжьыщIэхэм гъатхэпэм и 21-м Усыгъэм и дунейпсо махуэр Iуащхьэмахуэ щIыналъэм гукъинэжу щызэдагъэлъэпIащ. УсакIуэ, тхакIуэ, драматург, публицист, «Горянка» газетым и редактор нэхъыщхьэ Къаныкъуэ Заринэ зи унафэщI зэгухьэныгъэм «Чтения на Чегете» Iуэхур илъэс къэс къызэрегъэпэщ КъБР-м Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ, Курортхэмрэ туризмэмкIэ и министерствэхэр, «Ростелеком» ПАО-м и щIыналъэ къудамэр, щIыналъэ администрацэхэр, щэнхабзэ IуэхущIапIэхэр и дэIэпыкъуэгъуу.