Литературэ

ГукъэкIыжхэм  щыщщ

ФIылъагъуныгъэмрэ творчествэмрэ зыкъомкIэ зэщхьу къы­щIэкIынщ - а тIум языхэзми уи гумрэ уи псэмрэ зэ ятхьэкъуамэ, къаIэщIэкIыжыгъуейщ. Мыбдеж сыт хуэдэ лъэпощхьэпори, гугъуехьри, зэпэIэщIэныгъэри зэран хъуну уяку къыдыхьэф щыхабзэкъым. Абы щыхьэт тохъуэ КIэщт Мухьэз и творческэ гъуэгуанэр къы­зэрежьауэ щытари.

КIэщт Мухьэз Хъусин и къуэр 1937 гъэм дыгъэгъазэм и 25-м Къэрэгъэш къуажэм къыщалъхуащ, абы курыт еджапIэр къыщиухащ. Дзэм илъэситI­кIэ къулыкъу щищIа нэужь, Москва           дэт Литературэ  институтым щеджащ, 1965 гъэм къыщыщIэ­дзауэ «Ленин                  гъуэгу» («Адыгэ псалъэ») газетым, 1971 - 1977 гъэхэм «Iуащхьэмахуэ» журналым, иужькIэ «Эльбрус» тхылъ те­дза­пIэм щылэжьащ.
Мухьэз и къалэмыпэм къыпыкIащ гуп­сысэ жанкIэ гъэнщIа усыгъэ куп­щIафIэ куэд. Ахэр цIыхухэм гукъинэж ящыхъуащ икIи адыгэ поэзием и фIы­пIэхэм хабжэ.

Дыгъэри ебэкъуэжакIэу къурш тхышэм,
Ди гъуэгум пытщэжащ псалъэмакъыншэу.
ПшэкIэплъ къытегъуэлъхьар ди гъуэгум,
Гъуабжэ-фIыцIафэ щIэхъукIыжт ди лъэгум.

Чех тхакIуэ, усакIуэ Чех Сватоплук (1846 - 1908) езым и лъахэми нэгъуэщI щIыпIэхэми щыцIэрыIуэщ. Абы итхащ эпическэ, тхыдэ поэмэ зыбжанэ, ауаныщI повестхэр.

Ди газетеджэхэм фIыуэ яцIыхун хуейщ нэхъ пасэу тхыгъэ зыбжанэ зыхуэдгъэфэща, «ЛIэщIыгъуэ телъы­джэ» тырку киносериалыр зи IэдакъэщIэкI, а къэралым щыпсэуа адыгэ ­актрисэ, сценарист Шыгъэлыгъуэ Мерал.

ЩIалэ гуэр ежьащ: «Си благъэ, си ныбжьэгъу зэзгъэлъагъунщ», - жери.
И благъи и ­ныбжьэгъуи зригъэлъагъури, ­гъуэгу къытехьэжауэ къыздэ­кIуэ­жым, зы жылэ къы­б­лэкIыжын хуейти, дидзыхащ. Жылэм лIы цIэрыIуэ гуэр дэсти, ар зригъэцIыхун мурад ищIащ щIалэм.

Нобэ зи гугъу сщIыну Кърым-Джэрий СулътIан тхакIуэт, журналистт икIи щIэныгъэлIт. Адыгэ лъэпкъхэм яIа псэу­кIэм­рэ я тхыдэмрэ ятеухуауэ абы и Iэдакъэм къыщIэкIа тхыгъэ щIэщыгъуэхэр тедзэн зэры­щIа­дзэрэ илъэси 110-м щIигъуащ. Пушкин, Лермонтов, Белинский сымэ я лъэхъэнэгъу Инэт Кърым-Джэрий къыщIэна ­тхыгъэхэм куэд яхэтщ иджыри я пщIэр мыкIуэдауэ, ди нобэрей тхылъеджэхэм къахуэщ­хьэпэну.

Адыгэ усакIуэ, драматург, журналист цIэрыIуэ Лыкъуэжь Нелли и ныбжьыр илъэс бжыгъэ дахэ ирикъуащ.

ДЫГЪУЖЬ  ФуIэд

Уз

Уз Iеищэ къызоуз,
Къызоузри - сегъэгыз.

Пхъэхым хуэдэу сызэпех,
КъысхыхьэхукIэ сегъатхъэ.

«Жан» литературэ хасэм къызэригъэпэщ адыгэ усэ пшыхьхэм я къыкIэлъыкIуэр, гъатхэм теухуар, иджыблагъэ щыIащ Сэралъпхэ я уардэунэм. Ар иригъэкIуэкIащ Профсоюзхэм щэнхабзэмкIэ и унэм и режиссёр нэхъыщхьэ Гумэ Маринэ.