Календарь событий

13 февраля 2026

Тхылъыр тыгъэ лъапIэщ!

 ТхылъкIэ зыгуэрым хуэупсэным и махуэр 2012 гъэм япэу ягъэлъэпIауэ щытащ. Апхуэдэ жэрдэмыр зигу къэкIар американ бзылъхугъэ, бынищым я анэ Бродмур Эми жыхуаIэрщ. Школ библиотекэм и лэжьакIуэти, абы игу къэкIащ сабий литературэр щызэхуэхьэса интернет сайт къызэIуихыну. И цIыхугъэхэм, интернетым и Iэмалхэм хуэIэкIуэлъакIуэхэм, блогерхэм запищIэри, илъэс къэс мазаем и 14-м ТхылъкIэ зыгуэрым хуэупсэным и махуэу егъэкIуэкIыным теухуауэ и гупсысэхэр яжриIащ, Iуэхур ирагъэжьащ. 2023 гъэм Бродмур тхылъым теухуа и жэрдэмыр хуригъэкIуэтэкIыжащ сабийхэм я тхакIуэ Перри Эмми. 

ЩIэблэм нэхъапэ щыIэкъым

ЩIэблэм щадэмылажьэ, абыхэм я зэхэщIыкIымрэ дуней лъагъукIэмрэ зрагъэужьын щхьэкIэ хэкIыпIэ щхьэхуэхэмрэ бгъэдыхьэкIэ хэхахэмрэ щызэрамыгъэпэщ лъэхъэнэ зэи щыIакъым. Дапщэщи япэ ит лIэужьыр хущIокъу гъащIэм къарита акъылымрэ гупсысэмрэ къыкIэлъыкIуэ лIэужьым зэрабгъэдилъхьэжын, емрэ фIымрэ зэрызэхагъэкI Iэмалхэм щигъэгъуэзэн, екIумрэ емыкIумрэ зэрызэщхьэщагъэкI хэкIыпIэхэр иригъэлъагъун, псапэмрэ гуэныхьымрэ зэрызэпэшачэ щIыкIэхэм и нэIэ трыригъэдзэн.

ЗыгъэщIэгъуэнымрэ къызыфIэщIыжынымрэ

Хьэл-щэн  дахэм  IэщIагъэр иригъэфIакIуэрэ хьэмэ IэщIагъэм  щэныфIагъым зригъэужьрэ? ЩэныфIагъыр  хьэлщ, гум и щытыкIэм  иукъуэдий  зекIуэкIэщ.  IэщIагъэр  зэфIэкIщ, зебгъэужьыну Iэмал узыхуиIэ  Iэпкълъэпкъымрэ  акъылымрэ  я  къэгъэсэбэпыкIэщ. ТIури  къыбдалъху  хуэдэу  щытщ,  ауэ  Сальери   Моцарт  зымыгъэхъур    нэрылъагъукъым. 

Сабийхэм я бзэм зезыгъэужь усэхэр

Анэдэлъхубзэр, зэрытщIэщи, цIыхум зезыгъэужь Iэмал къудейкъым, ар лъэпкъыр адрейхэм къахэзыгъэщ, и хабзэрэ щэнхабзэрэ зыхъумэ къулеигъэщ. ООН-м зэритхымкIэ, дуней псом бзэуэ мини 7-м нэблагъэ тетщ, абы щыщу мини 2,5-р кIуэдыжынкIэ шынагъуэ щыIэщ. Къэбгъэлъагъуэмэ, тхьэмахуитI къэс зы бзэ токIуэдыкIыж, ар щыщымыIэжым - лъэпкъри хошыпсыхьыж. 

НОБЭ

Мазаем и 13, мэрем
Радиом и дунейпсо махуэщ 
1908 гъэм къалъхуащ Къэбэрдей АССР-м и Министрхэм я Советым и УнафэщIу 1951 - 1957 гъэхэм щыта Лъостэн Чэлимэт. 
1945 гъэм къалъхуащ сурэтыщI, КъБР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Гъыдэ Валерэ. 

ПыжаIыхьыж хуэдэми, зрагъэхъуэжурэ…

Тхыдэ щIэныгъэхэм я кандидат Фёдоров Яков «Топонимика Западного Кавказа и некоторые вопросы его этнической истории» («Кавказ КъухьэпIэм и топонимикэмрэ и этно-тхыдэмрэ ехьэлIа языныкъуэ Iуэхугъуэхэр») и тхылъ къызэрымыкIуэм и 282-нэ напэкIуэцIым къыщихьам дыкъоджэ: «Абхъаз-адыгэ щIыпIэцIэхэр щытепщэу къэгъуэгурыкIуа хэгъэгухэм ящыщщ иджырей Къэрэшей-Шэрджэсри абы и зы Iыхьэ мылъытэ Инжыджышхуэ и псыхъуащхьэхэри. А Iэхэлъахэм дызыщрихьэлIэ щIыпIэцIэхэм я нэхъыбэр абхъаз-адыгэбзэхэм хэт псалъэхэмкIи тхузэпкърыхынущ…».

ГъащIэ щыIамэ арат

Дыщыпсэу ЩIы Хъурейм ирагъэщхьу ди Дыгъэм и хъуреягъыр къэзылъэтыхьхэм нэмыщI, астрономхэм уахэ жыжьэм зыщызыгъэхъейуэ гу зыщылъатэ планетэхэм зэреджэр экзопланетэщ («экзо» псалъэр, «и щIыбкIэ щыIэ» мыхьэнэр къикIыу, пасэрей алыджыбзэм къыхэкIащ). АтIэми, ЩIы Хъурейм ирагъэщхьу астрономхэм къахутэ уафэщIхэм я бжыгъэм хэхъуэ зэпытщ.  
БлэкIа гъунэгъум дриплъэжмэ, хьэрш жыжьэм экзопланетэхэр зэрыщыIэм астрофизикхэр япэу зэIухауэ тепсэлъыхь щыхъуар 1992 гъэм къыщыщIэдзауэщ.