Къурашэ Эдуард: Си гъэсэн цIыкIухэм си щхьэр лъагэу сагъэлъагъуж

  Щапхъэ зытрах «Вагъуэ цIыкIу» сабий ансамблым ехъулIэныгъэщIэ иIэщ. Ар щытекIуащ Сочэ къалэ къафэмкIэ щекIуэкIа Урысейпсо зэпеуэ зэхуэщIам.
  Зэпеуэр зи нэIэ щIэту къызэзыгъэпэща «Алые паруса» щэн­хабзэ фондым къалэн нэхъыщхьэу зэхуигъэувыжыр творческэ гупхэм защIэгъэкъуэнырщ, цIыхубэ къафэхэм зегъэужьынырщ.
  Элиста, Тольятти, Цхинвал, Псков, Ставрополь, Краснодар ­къалэхэм, нэгъуэщI щIыпIэ куэдми къикIа къэфакIуэ гуп тIощIым щIигъум ди къэралым и щэнхабзэ бейр нэIурыт щащIащ абы. КъэпщытакIуэ гупым хэтащ УФ-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэхэр, дунейпсо зэпеуэхэм щытекIуа, гъуазджэхэмкIэ еджапIэ нэхъыщхьэхэм щезыгъаджэ цIыху цIэрыIуэ куэд.
  Творческэ зэпеуэ гъэщIэгъуэным «Вагъуэ цIыкIум» зэрызыхуигъэхьэзырам, утыку зэритамрэ я мурадхэмрэ зыщыдгъэгъуэзэну дэ зыхуэдгъэзащ къэфакIуэ гупым и художественнэ унафэщI Къурашэ Эдуард. Къыхэгъэщыпхъэщ абы зэпеуэр къызэзыгъэпэщахэм фIыщIэ тхылъ щхьэхуэ къызэрыхуагъэфэщар. 
  - Къафищ щыдгъэзэщIащ а зэпеуэм. Щхьэж зыхыхьэ щIыналъэм и «дыщэ фондым» щыщ къафэ ­Iэмал имыIэу игъэлъэ­гъуэн хуейти, «Уэркъ» къафэр, «Ислъэмейр», «Авар хъыджэбз къафэр» утыку къитхьащ. Иужь­кIэ къэпщытакIуэ гупым хэтхэми пэшым щIэсхэми псалъэ гуапэ куэд къыджаIащ.
  Ансамблым и къэфакIуэ пашэ Абазэ Марат «Къэфэным къыщигъэлъагъуэ Iэзагъ лъагэм ­папщIэ» щIыхь тхылъкIэ и цIэ ­къраIуащ.
  Апхуэдэуи ансамблыр Гран­тохореографическэ урысейпсо зэпеуэ зэхуэщIам хагъэтыну ирагъэблэгъащ. Абы щытекIуэм сом мелуан иратынущ. 
  Илъэс 11 - 13-м я ныбжьыр иту цIыху 37-рэ сшат. Уеблэмэ япэу утыку ихьахэри яхэтащ абыхэм. Сабийр зэрыбгъэгушхуэм елъытащ и зэфIэкI къызэрызэкъуихынур. «Алые паруса» зэпеуэр ­хуабжьу егупсысауэ, къызы­хуэ­тыншэу къы­зэрагъэпэщым къи­щынэмыщIауэ, абы нэфI-ней щызэрахьэркъым. Дэтхэнэми и зэфIэкIым елъытащ къратыну увыпIэр - апхуэдэ Iуэху зехьэкIэр хуабжьу сфIэфIщ. А щхьэусы­гъуэращ абы сабийхэр илъэс къэс щIэсшэр. Езы цIыкIухэми яфIэфIу, яфIэгъэщIэгъуэну хэтщ, я нэгуи зыдогъэужь.
- Урысейпсо зэпеуэм цIыху дапщэ пшэну ухуит, абы щывгъэлъэгъуэну къафэхэм фегупсыса?
- Зэпеуэм теухуа тхыгъэ къыт­хуагъэхьын хуейщи, къытIэ­ры­хьэмэ, зыхуэгъэхьэзырын щIэддзэнущ. Ауэ си мурадщ ныбжькIэ нэхъ щIалэхэри хэзгъэхьэу «Кабардинка» ансамблым игъэзащIэу щыта «Мэлыхъуэхэр» ­къафэр дгъэувыну. Апхуэдэуи «Удж пыху», «Удж хэш» къа­фэхэри щыдгъэлъэгъуэну сы­хуейт.
- Псори зэхэту сабий дапщэ ­бгъасэрэ?
- «Вагъуэ цIыкIу» ансамблыр цIыху 40-м нос. Курыт гуп диIэщи, ари апхуэдиз мэхъу. Зыщыдгъасэ пэшым аращ щIэхуэр. 
- Фежьэн папщIэ, шэч хэмылъу, ахъшэ гуэри фыхуейщ, ар гъуэгупщIэ, сабийхэм я шхын уасэ ирехъу. АбыхэмкIэ хэт щIэгъэ­къуэн къыф­хуэхъурэ?
  - Зэпеуэм хэтын папщIэ сабий къэс сом гуэр щIатын хуейщ. Ар адэ-анэм ят. Япэ дыдэу Сочэ дыщыкIуам гъуэгупщIэр Шэ­джэм щIыналъэм и админист­рацэм ­тхуитауэ щытащ. Иужь­рейуэ дыздэщыIа зэпеуэм и уасэр езытар адэ-анэхэращ. Те­кIуэныгъэм къы­пэкIуэ ахъшэр фащэщIэ едгъэ­дыным, сабийхэр гъуэгум щыдгъэ­шхэным, гъуэгупщIэм тыдогъэ­кIуадэ. Ди гупым зыхузэфIэмыкI хэтмэ, адэ-анэхэр зэхыхьэурэ ар щхьэщах, е гупым грант диIэмэ, абы къыщыхэдгъэкI щыIэщ. Зэры­хъум хуэдэу, зызыщIэдгъэкъуэжурэ долажьэ. 
  Шэджэм щIыналъэм и щIыпIэ администрацэм и Iэтащхьэ Те­кIушэ Артур, а IуэхущIапIэм щэнхабзэмкIэ и къудамэм и унафэщI Вэрокъуэ Ларисэ, Нартан къуажэ администрацэм и Iэтащхьэ КIа­гуэ Валерэ сымэ зыкъызэрыт­щIагъэкъуэм папщIэ фIыщIэ ин яхуэсщIыну сыхуейщ. Псом хуэ­мыдэу дэIэпыкъуэгъуэшхуэ къыс­хуохъу цIыкIухэм я адэ-анэхэр. Сабийхэр зыдихьэх Iуэхур къа­фIэIуэхуу, езыхэм я лэжьыгъэр ­къагъанэурэ я бынхэр къафэм ­кърашалIэ, дежьэн хуей хъумэ, тщIыгъущ. Адэ-анэращ мыр зи ансамблыр жысIэмэ, сыщыуэнукъым, ахэр къыддэмыIэпы­къуа­тэмэ, ди ехъулIэныгъэхэм я ны­къуэри тхузыIэрыгъэхьэнтэкъым. Сыт хуэдэ Iуэху къыхэслъ­хьэми, къыздагъэпсынщIэ, къыздаIыгъщ.
  - Сыт хуэдэ гугъуехьхэм фыIущIэрэ?
  - Ди къуажэ щэнхабзэмкIэ унэ дэткъым, атIэ администрацэм пэш тхухихауэ абы дыщолажьэ. ИлъэситI и ипэкIэ а пэшыр сабийхэм я адэ-анэхэм зэрахьащ. Санкт-Петербург щызэхэта зэ­пеуэм дыхэтри, сом мин 50 къэтхьати, абыкIэ пхъэбгъу лъэгу итлъхьащ, щхьэ­гъубжэщIэхэр хэтлъхьащ. Сабийхэм я фащэр щытхъумэ хъун щIыпIэ диIэкъым, щхьэж ейр я унэ езгъэхьын хуей мэхъу.
  - Фи текIуэныгъэхэм ныбжьыщIэхэм къару къазэрыхилъ­хьэм, шэч хэлъкъым. Уэ езым сыт хуэдэ гурыщIэ къуитрэ сабийхэм я ехъулIэныгъэхэм?
  - Фи нэмыс нэхъ лъагэ ухъу, сэ сабиитI сиIэщи, абыхэм яфI зы­хэсхыныр насыпышхуэщ. Ансамблым хэтхэм я ехъулIэныгъэхэри апхуэдэ дыдэу лъапIэщ си дежкIэ. Сабийхэр къэбгъапцIэ хъунукъым. Абыхэм балигъым хуэдэу сопсалъэ, пщIэ яхузощI. КъызгуроIуэ, сабийхэм яхэплъхьэращ бгъуэ­тыжынур. А цIыкIухэм я зэфIэкIым си щхьэр лъагэу сегъэлъагъуж.
 - Тынш сабийхэм уадэлэжьэну?
 - Гугъущ. Къуажэм щапIа сабийхэмрэ къалэдэсхэмрэ зэщ­хьэ­щы­кIыныгъэ ин яIэщ. Къуа­жэм къы­щыхъуам хэлъ хабзэри нэмысри куэдкIэ нэхъыбэщ. Си насып къикIауэ къызолъытэ ­къуажэдэсхэм сазэрыдэлажьэмкIэ. Ауэ адэ-анэ­хэми гугъу ущрагъэхь къохъу. Абыхэми яхэтщ и сабийр гупым ­къахигъэщыну ­хущIэкъухэр. Си дежкIэ псори зэхуэдэщ икIи япэ ­изгъэщыр лажьэращ. Адэ-анэхэр я бынхэм щхьэкIэ зэпсалъэу яхуэздэркъым, сабийхэм яку гужь-гъэжь къыдэхъуэми, абы балигъ­хэр щIыхэIэбэн щыIэкъым. ЦIыкIу­хэм я зэщыхьэр сыхьэтитIщ: нобэ зэзэуамэ, пщэдей я Iэпэ зэрыIыгъыу къыдэувэжынущ.
  - Фи мурадхэм я гугъу къытхуэпщIамэ арат.
 - Ансамблыр къызэрызэдгъэ­пэщрэ мы гъэм илъэситху ирокъури, накъыгъэм и 17-м абы хуэгъэпса концерт Музыкэ теат­рым щедгъэкIуэкIыну ди мурадщ. Дызрагъэблэгъа урысейпсо зэ­пеуэм зыхуэдгъэхьэзырынущ. Къи­щынэ­мыщIауэ, республикэм щекIуэкIыну махуэшхуэ зэхы­хьэхэм дыхэтынущ. Ди лэ­жьы­гъэм пытщэнущ, къафэ­щIэ­хэр дгъэувынущ. Ди щIыналъэм щы­зэрахьэ хабзэ дахэхэр, щэнхабзэ бейр дыхуейщ щIыпIэ куэдым щыдгъэлъэгъуэну.

Епсэлъар Щомахуэ Залинэщ.

Свежие номера газет Адыгэ псалъэ


21.06.2017
20.06.2017
19.06.2017
16.06.2017