ФIы щIэи, псым хэдзэ

 ЕгъэджакIуэ IэщIагъэр къыхэсхыным щхьэу­сыгъуэ хуэхъуар си анэдэлъхубзэм хузиIэ лъа­гъуныгъэрщ. СызэрыцIыкIурэ ди адыгэ тхакIуэхэм, усакIуэ­хэм я IэдакъэщIэкIхэм сызыIэпашэу, сыдихьэхыу соджэ. Гукъинэж схуэхъуа тхыгъэхэм ящыщ зыщ КIыщокъуэ Алим иужь дыдэу и Iэдакъэ къыщIэкIахэм хабжэ «Лъапсэ» романыр. Ар 1975 гъэм ири­гъажьэри илъэс 15-кIэ итхащ. 

 «Лъапсэ» романыр зытегъэпсыхьар Совет Союзым и кIуэдыжыгъуэ зэманым и пэ ита лъэхъэнэрщ. Романыр зэрыщыту Дэфэрэдж зи цIэ цIыхубзым къыбгъэдэкIыу тхащ. ТхакIуэм и пщэм къалэн гугъу дилъхьащ: цIыхубзым и гупсысэкIэм тету роман псо птхыныр Iуэху тыншкъым. А Iуэхур гугъэзагъэу къехъулIащ КIыщокъуэм. Романым щызэхэухуэнащ лъэхъэнитI: Урыс-Кавказ зауэр щекIуэкIамрэ иджырей ди зэманымрэ.
Дэфэрэдж-пхъурылъхур и анэшхуэр щыпсэуа щIыналъэм кIуэну зигъэхьэзырауэ, сымаджэ хьэлъэу зы хъыджэбз къыхуашэри, гъуэгу те­мыувэу къонэ. Сымаджэ зытегузэвыхьым бгъэдэсу, ар тригъэу хуэдэурэ, дохутырым и анэшхуэм и хъыбарыр къеIуэтэж. Абы къыхощыж Дэфэрэдж-анэшхуэм и нэгу щIэкIа къомыр.
«ФIы щIэи, псым ­хэдзэ» псалъэжьыр щIыпIитI­кIэ къыщыхьащ романым. Ар зыхуэгъэзар лъэпкъым и пэжым иригъуазэ цIыху­хэрщ. АбыкIэ щапхъэщ Дэфэрэдж-нанэ. ­Тырку пащтыхьым Iуэхутхьэбзэшхуэ хуищIа нэужь, зыхуейр къы­хуищIэну ­къигъэгугъат ­ар. ЦIыхубзыр Iуэхугъуи­тIым щIэлъэIуащ: япэр - тырку пащтыхьым и гаремым щаIыгъ бзы­лъхугъэ тхьэ­мыщкIэхэр иутIы­пщыжыну, етIуанэу - езы Дэфэрэдж хьэж ищIы­нымкIэ къыдэIэпы­къуну. 
 Дэфэрэдж-анэшхуэмрэ пхъурылъхумрэ ­куэдкIэ зэщхьщ. Я теплъэкIи, я хьэлкIи зыкъомкIэ зэтохуэ - тIури цIыхухэм йоIэзэ, цIыхухъу куэдым зызрамыпщытын Iуэху гугъу­хэм къикIуэт ямыщIэу пэ­щIоувэ. Дэфэрэдж-анэшхуэм лъэпкъ узын­шэр имыгъэлъэпэрэпэну хущIэкъумэ, Дэфэрэдж-пхъурылъхум и пщэм къыдэхуар нэгъуэщI къалэнщ - лъэпкъ дэхуэхахэм закъригъэужьыну. Ди жагъуэ зэрыхъунщи, тIуми нэсу къехъулIакъым я мурадыр. 
 Дэфэрэдж цIыхубзи­тIым лъэпкъым, хэкум ­хуаIэ лъагъуныгъэм щыщ тIэкIу тхэлъамэ, ди бзэм, тхыдэм, щэнхабзэм ­нэхъ щIэгъэхуэбжьауэ зиужьы­нут, жыпIэу урегъэгупсыс тхыгъэм. ЗэгурыIуэмрэ мамырыгъэмрэ зыгъэ­нэ­хъапэ лъэпкъырщ лъэ­щыр. Дызэкъуэту а Iуэхум дыхуэвгъэлажьэ, итIанэ, шэч хэмылъу, къетхьэжьэ сыт хуэдэ Iуэхури тхудэгъэкIынущ. Адыгэу дунейм тету хъуар ды­зэгурывгъаIуи, дывгъэ­хъумэ ди бзэр, ди хабзэр, нэр напIэм зэрихъумэм хуэдэу!

Къармэ Миланэ.

Свежие номера газет Адыгэ псалъэ