Зыми емыщхь Сибэч Быхуэ

 УФ-м щIыхь зиIэ и артисткэ Сибэч Быхуэ къызэралъхурэ гъатхэпэм и 8-м илъэси 100 ирокъу.

 Сибэч Быхуэ Шэджэм районым хыхьэ Нартан къуажэм дэс бынуна­гъуэшхуэм 1918 гъэм къыщалъхуащ. Я анэр пасэу дунейм ехыжри, бынитхур зеиншэу къэнащ. Адэм бынунэр зэ­щIикъуэри, Псынэдахэ Iэпхъуащ, и ­благъэхэм нэхъ япэгъунэгъуу. Ауэ ­къуажэр цIыкIут, курыт еджапIи дэттэкъым. Я адэшхуэ Нухь ахэр иригъэджэн папщIэ, Чернэ Речкэ къуажэм фэтэр къащыхуищтэри ядэIэпыкъуащ. Аращ Быхуэ классиблыр къыщиухари. 
 И щIэныгъэм пригъэщэн папщIэ, и адэ Нухь ар Налшык Ленин еджапIэ ­къалэ цIыкIум (ЛУГ-м) и медицинэ къудамэм щIигъэтIысхьэну ишащ. Уна­фэ­щIым жиIащ абы ирикъуу къызэращтар икIи хуеймэ, актёр IэщIагъэм ­хуеджэхэм пIалъэкIэ игъакIуэу, зы­щIэхъуэпсым иужькIэ зэрыхуэгъэ­кIуэ­жынур. Адэр арэзы хъуащ. МазитI дэкIри, унафэщIым Быхуэ къыжриIащ медицинэ къудамэм щеджэхэм яхигъэтIысхьэжыну Iэмал зэрыщыIэр. ­Ауэ, актёр гупым зэрыщIэса пIалъэм къыгурыIуащ ар а IэщIагъэм къызэрыхуигъэщIар икIи медицинэ къудамэм кIуэ­жын идакъым. 
 Пасэ зэманым адэ-анэ куэдым яфIэфIу щытакъым я быныр артисту ирагъэджэну. Къэзылъхуахэм ямы­щIэу, гъэпщкIуауэ а IэщIагъэм зыхуэ­зыгъэсахэм ящыщщ Сибэч Быхуи. ­Абы и адэм ар дохутыру еджэу фIэкIа ­ищIакъым. 
 1935 гъэм Москва ГИТИС-м щрагъэджэну къыхаха адыгэ, балъкъэр щIалэ, хъыджэбз гупым хагъэхьащ Быхуэ. Ар икIи абы хэтхэм я нэхъыщIэ дыдэт. Республикэм и щIалэгъуалэр лъэпкъ  фащэр  ящыгъыу Москва ­кIуат. Абыхэм Европэ щыгъынкIэ заригъэхуэпэн щхьэкIэ, Къалмыкъ БетIал ахъшэ яхуигъэхьащ. УнафэщIым яхуи­щIа гулъытэми емылъытауэ, къапэщылъ гугъуехьхэм псори пхыкIы­факъым. МазитI дэкIри, еджапIэм цIыху 12 къыщIэкIыжащ. 
 Быхуэ «тху» защIэкIэ еджащ икIи илъэситхум къриубыдэу Сталиным и стипендиер къихьащ. 1940 гъэм ­ГИТИС-р къэзыуха гупым къагъэзэжащ. Ахэращ къэбэрдей, балъкъэр къэрал драмэ театрхэр къызэзыгъэпэщар. ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зе­зыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрыр зэфIэзыгъэувахэм жыджэру ­яхэтащ Быхуэ. 
 Аброкъуэ Бэллэ и Iэдакъэ къыщIэкIа «Быхуэ» пьесэм къыщыгъэлъэгъуэжащ Сибэч Быхуэ и гъащIэмрэ гуа­щIэмрэ. Абы гукъинэжу игъэзэщIащ адыгэ, урыс, классикэ драматургием щыщ роль гъэщIэгъуэнхэр. Быхуэ ­къигъэщIа образхэр езым куэдкIэ пэ­гъунэгъут. ИгъэзэщIа ролхэм ящыщу нэхъ игу дыхьэхэм ящыщт Джульет­тэ («Ромео и Джульетта»), Сюзаннэ («Женитьба Фигаро»), Дахэнагъуэ («Дахэнагъуэ») сымэ, нэгъуэщIхэри. Теплъэ дахэрэ зэфIэкIкIэ Тхьэр къы­зыхуэупса артисткэр цIыхубэми фIыуэ ялъэгъуат. Ар къэзыцIыхуу щытахэм иджыри ящыгъупщэркъым.
 Сибэч Быхуэ театр гъуазджэм хуищIа хэлъхьэныгъэфIхэр къалъытащ. Абы къыхуагъэфэщащ «Къэбэрдей-Балъкъэр АССР-м и цIыхубэ артисткэ» щIыхьыцIэр. Апхуэдэу къратащ медалхэр, щIыхь тхылъхэр, дип­лом­хэр.

БЖЬЫХЬЭЛ Розэ.

Свежие номера газет Адыгэ псалъэ


20.06.2018
14.06.2018
14.06.2018
08.06.2018