Къэбэрдей театрым и набдзэ ЖьакIэмыхъу КIунэ

 ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым и утыкур зыгъэбжьыфIэ, лъэпкъыр дызэрыгушхуэ, УФ-мрэ КъБР-мрэ щIыхь зиIэ я артисткэ ЖьакIэмыхъу КIунэ и гъащIэ псор театрым къыгуэхыпIэ имыIэу пыщIащ, зэфIэкI инхэр иIэу нобэр къыздэсым и IэщIагъэм хуэпэжу мэлажьэ.
 ЖьакIэмыхъу КIунэ 1940 гъэм мэ­лыжьыхьым и 21-м Шытхьэлэ къуа­жэм къыщалъхуащ. Курыт еджапIэ нэу­жьым Дон Iус Ростов ГъуазджэхэмкIэ дэт училищэм щIэтIысхьэри актёр IэщIагъэм и щэхухэм зыхигъэгъуэзащ. Ар къиу­хыу 1964 гъэм Налшык къигъэзэжа нэужь, ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зе­зыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым лэжьэн щыщIидзащ. 
 Артисткэ зэчиифIэм, пажэм, бзылъ­хугъэ дахэм, цIыху гъэщIэгъуэным гъащIэ гъусэ хуэхъуащ щалъхуа щIыналъэм и дахагъымрэ и Iущагъымрэ. КIунэ и гуа­щIэр хуиунэтIащ театр гъуазджэм, цIыхухэм яхуэлэжьэным. Илъэс щэ ­ныкъуэм щIигъуауэ артисткэ пажэм лъэпкъ театр гъуазджэм хэлъхьэ­ныгъэфIхэр хуищIу, утыкур игъэбжьы­фIэу мэлажьэ, фIыуэ, илъагъу, гурэ-псэкIэ къыхиха IэщIагъэм хуэпэжу. А ­зэманым къриубыдэу КIунэ игъэзэщIащ роли 120-м щIигъу. Республикэм и телевиденэмрэ театрымрэ къыщигъэ­щIа образхэр абы хэплъхьэжмэ, КIунэ ­роль 200-м нэблагъэ къехъулIащ. Ар ­щы­джэгуахэм ящыщщ Лермонтов Ми­хаил и «Бэллэ», Кайтов Сергей и «Анэр нэм хуэ­дэщ», Iутыж Борис и «Тыргъэ­тауэ», «Эдип», «Гуащэмыдэ хьэблэ», Акъ­сырэ За­лымхъан и «Лашын», Ануэй Жан и «Медея», Салынский Афанасий и «Бэрэбанауэ», Толстой Алексей и «Пащты­хьымрэ пащтыхь гуащэмрэ», ­нэгъуэщI спектакль куэдым, образ зэ­мылIэу­жьыгъуэхэр икIи гукъинэжхэр ­къигъэщIу. И щхьэгъусэ Мысостышхуэ Пщы­зэбий щIыгъуу ар спектакль куэ­дым щыджэгуащ. Ипхъу Маринэ - Къэбэрдей къэрал драмэ театрым, и ­къуэ Аслъэнбэч, и шыпхъум ипхъухэу ­Успаевэ Элеонорэ, ЖьакIэмыхъу Еленэ сымэ Урыс къэрал драмэ театрым ­щолажьэ, и пхъурылъху Айдэмыр цIыкIу жьакIуэу псэлъэным хурегъаджэ.
 Республикэм, Урысейм я театр гъуазджэм хуищIа хэлъхьэныгъэр къалъы­тэри, ЖьакIэмыхъу КIунэ КъБР-мрэ ­УФ-мрэ щIыхь зиIэ я артисткэ цIэ лъапIэхэр (1974 гъ., 1984 гъ.) къыфIащащ. КъБР-м и Къэрал саугъэтыр, Дунейпсо Адыгэ Хасэм и саугъэтыр къыхуагъэфэщащ. 
 КIунэ роль хьэлэмэт Iэджэ игъэзэ­щIащ. IутIыж Борис и «Тыргъэтауэ» пьесэм къытращIыкIа спектаклым къыщигъэщIа ролым фIэкIа нэгъуэщI лэжьыгъэ имыщIами, ар адыгэ тхыдэмрэ щэнхабзэмрэ къыхэнэн хуейуэ къалъытэ. ЖьакIэмыхъур усэ, тхыгъэ пы­чыгъуэ куэд къеджащ. Радиом и фондым абы лэжьыгъэу къыхинам щIэи ­гъуни яIэкъым. УмыгъэщIэгъуэн плъэ­кIыркъым нобэр къыздэсым емы­тIы­сэхыу, емызэшу КIунэ зэрылажьэр, и ­къарумрэ и зэфIэкIымрэ мыкIуэщIу ­театр гъуазджэм хэлъхьэныгъэ гуэр ­хуищIыну зэпымыууэ зэрыхущIэкъур. 
- Спектакль куэдым сыхэтащ, ауэ IутIыж Борис и «Тыргъэтауэ» спектак-лым щызгъэзэщIа Тыргъэтауэм и ро­-лым пэсщIын щыIэкъым. Нэхъыбэу цIыхухэм ягу сыкъызэринари аращ, - жеIэ ЖьакIэмыхъу КIунэ. - Артистым ­ныкъусаныгъэ имыIэу, бзэ дахэ Iурылъу, макъ жьгъыру игъэIуу, дахэу уэрэд жиIэу, екIуу къэфэфу, щыхуей дакъикъэм гъыфу е дыхьэшхыфу щытын ­хуейщ. Ахэр пхузэфIэмыкIмэ, театрым щыпщIэн щыIэкъым. 
- Акъылышхуэ зыбгъэдэлъ цIыху Iущщ ЖьакIэмыхъур. И ныбжьымрэ и IэщIагъэмрэ хуэмыфащэу, емыгупсысауэ зы псалъэ жиIэу зэхэпхынукъым. ИтIанэ зэи къысхуэщIэжыркъым спектакль дыд­жэгуу е репетицэ тщIыуэ ар къыщы­кIэрыхуа. Сыт щыгъуи зы сыхьэт е сыхьэт ныкъуэкIэ и пэ иту къокIуэри щы­джэгуну спектаклым зыхуегъэхьэзыр, игъэзэщIэну ролым йогупсыс. КIунэ цIыху зэпIэзэрытщ, зэи зыми зэран ­хуэхъуркъым. Абы и IуэхущIафэ, и лэжьыгъэ бгъэдыхьэкIэр псоми щапхъэ тхуохъу. Псом хуэмыдэу ди щIэблэр а адыгэ бзылъхугъэ щыпкъэм дэплъеин хуейуэ къызолъытэ, - жеIэ ЖьакIэмы­хъум и лэжьэгъу Мэшыкъуэ Феня. - КIунэ уи щэхурэ дзыхьрэ зэбгъэз хъуну цIыхубзщ. Зэи уиIуэтэжынукъым. ЧэнджэщэгъуфIщ. Мызэ-мытIэу и унагъуэ сыщыхьэщIащ, IэфI дыдэу мэпщафIэ, унэгуащэ гумызагъэщ, цIыху ­жу­мартщ, гуапэщ. КъищынэмыщIауэ, анэ губзыгъэщ, анэшхуэ гумащIэщ. 
Къэжэр Борис КIунэ хуиусауэ щытащ мы усэ кIэщIхэр:
«ЩыIэщ насыпкIэ зы­хуэхъуапсэу.
Дэ ди Тхьэм фIыгъуэ зыхуищIа, 
«Вагъуэщ» щIыжаIэм и зы хъуаскIэ 
ЖьакIэмыхъу КIунэ химына. 
 Ар республикэм исхэм я нэщ, я псэщ, я набдзэщ, я щапхъэщ, артисткэ Iэзэщ, егъэджакIуэ нэсщ. Сценэм зэрыщы­джэгум, адыгэбзэр зэригъэбзэрабзэм кърит гукъыдэжымрэ дэрэжэгъуэмрэ цIыхухэр мазэ зыбжанэкIэ «кърехьэкI», нэ­хъыщхьэращи, зэрыадыгэм ирогуш­хуэхэр, я щхьэр лъагэу ирегъэлъагъуж. ЖьакIэмыхъу КIунэ адыгэ хабзэм и фащэу, адыгэ театрым и напэу, и набдзэу куэдым къалъытэ.

ТЕКIУЖЬ Заретэ.

Свежие номера газет Адыгэ псалъэ