Къэралыр къазэрыдэIэпыкъунум хохъуэ

 Анэ (унагъуэ) мылъку программэм иджыри илъэсищ къы­пащэнущ. Абы теухуа унафэм Путин ­Владимир Iэ зэрытридзамкIэ хъыбар ­къатащ дыгъэгъазэм и 29-м. Сабий куэд щапI ­унагъуэхэмрэ хуэмыщIахэмрэ зэ­радэIэпыкъу программэшхуэм щыщ зы Iыхьэщ ар. Сыт хуэдэ щIэгъэ­къуэнрэ льготэрэ 2018 гъэм ап­хуэ­дэхэр щыгугъ хъунуми зэхигъэкIащ iz.ru порталым. 

 Демографие нэхъ зытегъэщIа программэр 2021 гъэ пщIондэ лэ­жьэнущ. 2007 гъэм ирагъэжьауэ щыта а Iуэху­гъуэм и ­пIалъэр 2017 гъэм и дыгъэ­гъазэм икIын ­хуейуэ щытащ, арщхьэкIэ Путин Вла­димир къыхилъхьащ абы пащэну сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, ар сэбэп яхуэхъуащ зы сабий ­нэхърэ нэхъыбэ къэзылъхуну зи мурада унагъуэхэм. 
 Анэ (унагъуэ) мылъкур зэратыр зэщ. Ар къыIэрыхьэнущ сабий етIуанэ е ­къы­кIэ­лъыкIуэхэр къызыхэхъуахэм. 2016 - 2017 гъэхэм ар сом мин 453-рэ хъууэ щытащ. Дызэрыт илъэсми апхуэдэу къэнэжынущ. 
 Мылъкур зэрыхуейм хуэдэу зэрагъэ­кIуэкIыну хуиткъым - ахъшэр сабийм и Iуэхур егъэфIэкIуэн щхьэкIэ къызэ­рагъэсэбэпам щыхьэт техъуэн папщIэ программэр зэхэзылъхьахэм къагъэ­лъэгъуащ ар здэкIуапхъэхэр. Псалъэм папщIэ, абы хохьэ сабийр егъэджэныр е псэупIэр егъэфIэкIуэныр. 
 Ауэ дэIэпыкъуэгъу хуэныкъуэхэм 2018 гъэм къыщыщIэдзауэ унагъуэ мылъкум  щыщ ахъэшэ къащтэфынущ, мазэ къэс тегуэшауэ. Апхуэдэ Iэмалыр къагъэсэ­бэ­пыфынущ мы гъэм ­щегъэжьауэ сабий етIуанэ е нэхъыбэ къызы­хэхъуэхэм. Абы ехьэлIа дэфтэрхэр анэ мылъкум и гъусэу ят хъунущ. ЩIы­шылэм щыщIэ­дзауэ ар щызэфIагъэкIынущ Пенсэ фондым и къудамэхэм. А мылъкум щыщ ахъшэ къа­Iэрыхьэн папщIэ унагъуэм ­къихьэ хэхъуэр цIыху къэс тегуэшауэ хуэдэ зырэ ныкъуэкIэ нэхъ мащIэу щытыпхъэщ упсэун щхьэкIэ я нэхъ ­мащIэу щIыналъэм щагъэува мардэм нэхърэ.
 КъищынэмыщIауэ, демографие программэшхуэм хиубыдэнущ ипотекэри. Ар яхуэгъэзащ сабий куэд щапI унагъуэхэм. Илъэсым хуэзэу проценти 6 нэхърэ нэхъыбэ зытехьэ ипотекэ къэзыщтэхэм - абы щIигъур къэралым яхуипшынынущ. Псалъэм папщIэ, илъэсым хуэзэу проценти 10 техьэмэ, къэралым проценти 4-р яхуитынущ. 
 Абы къыдэкIуэу 2017 гъэм и щэкIуэ­гъуэм и кIэм УФ-м ухуэ­ныгъэмкIэ и министр Мень Михаил журна­листхэм зэра­жри­IамкIэ, къэ­рал программэщIэр къагъэсэбэп ­хъунущ псэупIэ щхьэкIэ кредит къэзыщта уна­гъуэхэми - апхуэдэхэм ­Iэмал яIэщ ипотекэм щхьэщатыкIыр нэхъ мащIэ ящIыну. 
 Къыхэгъэщыпхъэщи, къэ­рал унафэ хэха щыIэкъым сабий куэд щапI унагъуэм зэрыдэIэпы­къунум и мардэр игъэуву. Ар щIыналъэ къэс щхьэ­хуэу щаубзыху. Ап­хуэдэ унагъуэкIэ зэджэ ­хабзэр ­сабиищ е нэхъыбэ зиIэ­хэрщ. Апхуэдэу щыт пэтми, льготэхэм я нэхъыбэр унагъуэм къыIэрыхьэн щIе­дзэ етIуанэ сабий къы­щалъхуам ­щегъэжьауэ, ауэ языныкъуэ щIыналъэхэм (псалъэм папщIэ, Марий Эл ­Республикэм) сабий куэд щапI унагъуэу къалъытэр сабииплI е нэхъыбэ зы­щIэсырщ. 
 Сабий куэд щапI унагъуэхэм сытым дежи щIэгъэкъуэн ягъуэту щытамэ, 2018 гъэм къыщыщIэдзауэ дэIэпы­къунущ  япэ сабий къызыхэхъуэ унагъуэхэми - ­сабийр илъэсрэ ны­къуэрэ хъухункIэ абыхэм мазэ къэс ахъшэ къратынущ. Ику иту ар зэрыхъунур сом мини 10-щ, ар нэхъыбэу зэпхауэ щытынур цIыхур псэуфын папщIэ я нэхъ мащIэу зыхуеинум и мардэу щIыналъэм щагъэбелджыларащ. 
 ЗэрыхуагъэфащэмкIэ, 2021 гъэ пщIондэ а Iуэхухэм хухахынущ сом меларди 144-м нэблагъэ. 
 КъищынэмыщIауэ, хуэдитIкIэ хэхъуэнущ сабийр къалъхуа нэужькIэ зэуэ ират ахъшэми. 2018 гъэм унагъуэ хуэмыщIахэм иратынущ сом мини 10, сом мин 15 -  щхьэгъусэншэхэм. НаIуэ хъуащ унагъуэ­хэм ядэIэпыкъун папщIэ УФ-м и щIыналъэ 60-м мы гъэм сом мелард 50 зэ­рыхуау­тIыпщынур. 
 Щхьэхуэу къэгъэлъэгъуащ сэкъат узыншагъэкIэ зиIэ сабийхэр зыпI адэ-анэхэм зэрыдэIэпыкъунур. 2018 гъэм и щIышылэм къыщыщIэдзауэ апхуэдэхэм иратынущ сом мин 12, нэгъабэ сом мини 6-т зэрыхъур. 
 Сабиищ е нэхъыбэ зыпI адэ-анэ­хэмрэ унагъуэ хуэмыщIахэмрэ щыгугъ ­хъунущ нэгъуэщI льготэхэми. Псалъэм пап­щIэ, зи ныбжьыр илъэс 15 иримыкъуа сабий щапI унагъуэ хуэмыщIам пщIэншэу ­иратынущ санаторэхэмрэ зыгъэпсэхупIэ унэхэм зэ­рыщыIэну путёвкэ. 
 Апхуэдэхэщ зи ныбжьыр илъэсих ири­мыкъуа сабийхэм папщIэ дохутырхэм ­хуатха хущхъуэхэр пщIэншэу иратыныр, жы­лагъуэ транспортымкIэ пщIэншэу зекIуэныр, школхэмрэ сабий садхэмрэ щыщIэтIысхьэкIэ гулъытэ хэха ягъуэ­ты­ныр, школхэм пщIэншэу щагъэшхэныр, авто­мобиль къэувыIэпIэхэм пщIэншэу я транспортыр щагъэувыныр. 
 КъищынэмыщIауэ, сабий куэд щапI унагъуэхэм Iэмал яIэщ ЖКХ-м и Iуэхутхьэбзэхэм щIат пщIэр нэхъ мащIэу ятыну - унафэм ипкъ иткIэ, абыхэм къэралым ­яхущхьэщитыкIынущ процент 30-м нэ­бла­гъэ. Сабий хьэпшыпхэр къащэхун папщIэ ират ахъшэми мы гъэм хуидитIкIэ хэхъуэнущ. 

ПЕТРОВ Павел. iz.ru

Свежие номера газет Адыгэ псалъэ


17.07.2018
16.07.2018
13.07.2018
10.07.2018